İnsanlar minilliklər boyu yuxuların mənasını anlamağa çalışıblar. Qədim dövrlərdə yuxular ilahi mesaj və ya gələcəkdən xəbər kimi qəbul edilirdi. Sonralar psixologiyanın inkişafı ilə alimlər yuxulara elmi prizmadan yanaşmağa başladılar. 

Patrul.az-ın məlumatına görə, ispan tədqiqatçılarının apardığı yeni araşdırma yuxuların əsas funksiyası ilə bağlı maraqlı ipucları təqdim edir.

Tədqiqatçıların fikrincə, yuxuların əsas vəzifələrindən biri insanın gün ərzində yaşadığı hadisələri, düşüncələri və emosiyaları emal etməsinə kömək etmək ola bilər. Bu fərziyyə uzun illərdir mövcud olsa da, yeni araşdırma onu dəstəkləyən əlavə sübutlar ortaya çıxarıb.

Araşdırmada 20 tələbə iştirak edib. Onlardan gün ərzində baş verən hadisələri, düşüncələrini və hisslərini gündəlik şəklində qeyd etmələri istənilib. Daha sonra alimlər iştirakçıların yuxularını təhlil edərək gündəlik qeydlərlə müqayisə ediblər.

Nəticələr göstərib ki, gündüz yaşanan hadisələr və düşüncələr çox vaxt gecə görülən yuxularda fərqli formada yenidən ortaya çıxır. Məsələn, prezident seçkiləri haqqında düşünən bir iştirakçı ertəsi gün yuxusunda öz iradəsinə zidd olaraq işdən çıxarılan bir insanı gördüyünü qeyd edib. Mövzular fərqli görünsə də, hər iki vəziyyətin əsasında nəzarəti itirmək və qeyri-müəyyənlik hissi dayanırdı.

Alimlər müəyyən ediblər ki, iştirakçılar gündəliklərini nə qədər ətraflı yazırdılarsa, gündüz təcrübələri ilə yuxular arasında bir o qədər çox əlaqə aşkar olunurdu. Bu isə yuxuların təsadüfi görüntülər toplusu deyil, beynin gündəlik məlumatları emal etmə mexanizminin bir hissəsi ola biləcəyini göstərir.

Yuxuların insan psixologiyası ilə əlaqəsi uzun illərdir elm adamlarının diqqət mərkəzindədir. Məşhur psixoanalitiklər Ziqmund Freyd və Karl Yunq yuxuları insanın şüuraltı dünyasına aparan bir pəncərə hesab edirdilər. Müasir neyrobiologiya isə yuxuların yaddaşın möhkəmlənməsi, emosiyaların tənzimlənməsi və öyrənilən məlumatların emalı proseslərində rol oynaya biləcəyini irəli sürür.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yeni araşdırmanın nəticələri yuxuların necə formalaşdığını və onların insan şüuruna təsirini daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər. Bu biliklər gələcəkdə psixoterapiya, stressin idarə olunması və insanın özünü daha yaxşı tanıması üçün yeni yanaşmaların inkişafına da töhfə verə bilər.

Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, araşdırma hələ ilkin mərhələdədir və nəticələrin daha geniş iştirakçı qruplarında yoxlanılmasına ehtiyac var. Buna baxmayaraq, əldə olunan məlumatlar bir daha göstərir ki, yuxular bəlkə də düşündüyümüzdən daha çox şəkildə gündəlik həyatımızın əksidir.

Belə görünür ki, beynimiz gecələr də işləməyə davam edir. Gündüz yaşadıqlarımız, düşündüklərimiz və hiss etdiklərimiz yuxular vasitəsilə yenidən formalaşaraq şüurumuzun dərinliklərində öz izini buraxır.

Ləman Sərraf