Biz adətən asılılıq dedikdə ağlımıza zərərli maddələr və ya saatlarla sosial şəbəkələrdə vaxt keçirmək gəlir. Lakin insan beyni o qədər mürəkkəbdir ki, bəzən tamamilə qeyri-adi və zərərsiz görünən hallara belə emosional və fiziki olaraq bağlana bilir.

Patrul.az-ın apardığı araşdırmalara görə, müasir insanın gündəlik həyat tərzi və vərdişləri arxasında əslində fərqində olmadığımız ciddi psixoloji bağlılıqlar dayanır:

1. Xaos və Stress Asılılığı

İşləri son dəqiqəyə saxlamaq və hər şeyi gərginliklə həll etmək vərdişidir. Beyin stress anında ifraz olunan adrenalin və kortizola öyrəşdiyi üçün sakit həyatı cansıxıcı hesab edir və süni şəkildə özünə problem, xaos axtarır.

2. “Fon Səsi” Ehtiyacı

Evə girən kimi izləmədiyi halda televizoru açmaq və ya mütləq arxada nəsə bir səsin (podkast, musiqi) getməsini istəməkdir. Bu, əslində tənhalıq hissini basdırmaq və daxili narahatlıqlardan, öz düşüncələrindən qaçmaq asılılığıdır.

3. Bildiriş Təmizləmə (Qırmızı Nöqtə) Asılılığı

Telefonda tətbiqlərin üzərindəki o qırmızı oxunmamış bildiriş işarələrini görməyə dözə bilməməkdir. Sırf o nöqtələri silmək beyində kiçik bir “görəvi tamamlama” hissi yaradır və insanı dopamin vasitəsilə manipulyasiya edir.

4. Melanxoliya və Kədərli Mahnı Həzzi

Hər şey qaydasında olsa belə, israrla kədərli musiqilər dinləməkdir. Kədərli musiqi zamanı bədən təsəlliverici hormon olan prolaktin ifraz edir. Beyin real travma yaşamadan bu “təsəlli alma” həzzinin asılısı olur.

5. Nostalgiya (Keçmiş xatirələr)

Köhnə filmlərə təkrar-təkrar baxmaq və daimi olaraq keçmişi arzulamaqdır. Beyin bu günün qeyri-müəyyənliyindən və sürətindən qorxduğu üçün, sonu bəlli olan və ona güvən verən köhnə xatirələrə sığınır.

Beyin ona qısamüddətli rahatlıq, həzz və ya təhlükəsizlik hissi verən hər bir emosional və ya fiziki hərəkəti fərqində olmadan asılılığa çevirə bilir.

Cəmilə Cəfərzadə