Müasir dövrdə gənclər universitet diplomunu əldə etdikdən dərhal sonra yeni bir stresslə qarşılaşırlar: “Bəs indi harada işləyəcəyəm?” Bu sual sadəcə iqtisadi reallığın deyil, həm də sosial təzyiqin yaratdığı daxili bir qorxudur.

Patrulaz.az günümüzdə gənclərin bu qorxusunun yaranma səbəblərini araşdırıb.

Sosial təzyiqlər və psixoloji yük

Müasir dövrdə gənclər üçün iş tapmaq sadəcə maddi məsələ deyil, həm də böyük bir sosial və psixoloji təzyiqdir. Ailə və yaxın çevrə gözləntilərlə yükləyir: “Oxudunsa, indi işə düzəl!” Yaşıdların sosial mediada paylaşdığı “uğurlar” isə bu təzyiqi daha da artırır. Gənc iş tapmadıqda özünü bacarıqsız, hətta uğursuz kimi hiss edə bilər. Bu da onda özünə qarşı inamsızlıq və narahatlıq yaradır.

Dəyişən əmək bazarı və qeyri-müəyyənlik

Əvvəllər “oxu, diplom al, işə gir” formulu işləyirdi. İndi isə texnologiyanın inkişafı, süni intellekt və qlobal rəqabət səbəbilə bu model artıq keçərliliyini itirib. Gənclər sabit iş tapmaqda çətinlik çəkirlər, çünki əmək bazarı çox sürətlə dəyişir və klassik iş anlayışı artıq yox olur. Layihə əsaslı işlər, frilanser modelləri, startaplar… bunlar gənclər üçün həm fürsət, həm də risk daşıyır.

İşsizlik təkcə pul yox, kimlik böhranıdır

İşsiz qalmaq gəncin yalnız maddi durumunu deyil, kimlik hissini də zədələyə bilər. “Mən kiməm? Nə bacarıram? Bu cəmiyyətdə yerim hardadır?” kimi suallar onun psixologiyasına təsir edir. Özünü sübut edə bilməyən gənc, həm özünə, həm də gələcəyinə inamını itirə bilər. Bəzən bu, depressiyaya, sosial təcridə və ailə münasibətlərində gərginliyə qədər gedib çıxır.

Həll yolları: Təhsil, empatiya və dəstək

Bu qorxunu azaltmaq üçün yanaşma sistemli olmalıdır. Bacarıq əsaslı təhsil vacibdir – diplomdan çox real bacarıqlara önəm verilməlidir. Universitetlər praktiki yönümlü olmalı, gənclərə əmək bazarına uyğun alətlər verilməlidir. Ailə və cəmiyyət isə daha empatik yanaşmalı, “niyə iş tapmırsan?” əvəzinə “nə dəstəyə ehtiyacın var?” sualını verməlidir.

Uğura baxışımız dəyişməlidir

Uğur anlayışını da dəyişməliyik. Uğur yalnız prestijli və yüksək maaşlı iş deyil. Gəncin özünü rahat hiss etdiyi, potensialını ortaya qoya bildiyi bir sahədə çalışması da böyük uğurdur. Bu baxış cəmiyyətdə oturuşduqca, gənclər də özlərinə qarşı daha anlayışlı olacaq, iş tapmaq qorxusu yerini ümidə və planlı axtarışa verəcək.

Ləman Sərraf