22 iyul təkcə bir tarix deyil, söz azadlığının, ictimai şüurun və maarifçilik yolunun başlanğıcıdır. Sabah bu müqəddəs missiyanı daşıyan Azərbaycan mətbuatının yaranmasının 150 illiyini qeyd edirik.

Patrulaz.az bizim milli kimliyimizin, maarifçiliyimizin və azad düşüncənin təməl daşı olan Azərbaycan mətbuatının keçmişi, bu günü və gələcəyi barədə maraqlı bir yazı təqdim edir:

Azərbaycan mətbuatının 150 illiyi: Keçmişdən bu günə fikir azadlığının yolu

2025-ci il Azərbaycan mətbuatının yaranmasının 150 illiyi ilə yadda qalır. Bu, sadəcə bir tarix deyil – xalqın maarifə, söz azadlığına və ictimai şüura doğru yürüşünün başladığı günün ildönümüdür.

Mətbuat bizim milli oyanışımızın səsi, yaddaşımızın daşıyıcısı və tariximizin şahididir.

Hər şey “Əkinçi” ilə başladı

Azərbaycan mətbuatının əsası 1875-ci il iyulun 22-də Həsən bəy Zərdabinin redaktorluğu ilə nəşr olunan “Əkinçi” qəzetilə qoyuldu. Bu qəzet yalnız bir mətbuat orqanı deyildi, bu, xalqı cəhalətdən ayıltmaq üçün çalınan ilk zəng idi.

“Əkinçi” qəzetində yazılan mövzular maarif, elm, kənd təsərrüfatı, qadın hüquqları, səhiyyə və ictimai həyatla bağlı idi. Qəzetin sadə və anlaşılan dildə yazılması xalqın geniş kütləsi üçün əlçatan mətbuat nümunəsi yaratdı.

Mətbuat və milli oyanış

“Əkinçi”dən sonra “Ziya”, “Kəşkül”, “Molla Nəsrəddin”, və digər qəzet, jurnallar meydana gəldi. Bu nəşrlər ictimai tənqidi, siyasi satiranı və maarifi özündə birləşdirərək xalqın düşüncə tərzini dəyişdi.

20-ci əsrin əvvəllərində Azərbaycan mətbuatı artıq siyasi ideyaların, azadlıq çağırışlarının və milli kimliyin güclü tribunası idi.

Bu gün: Çoxsəslilik, informasiya müharibəsi və yeni çağırışlar

Müstəqillik dövründə mətbuatın rolu daha da genişləndi. Qəzetlər, xəbər portalları, televiziya kanalları və sosial media platformaları ilə mətbuat fərqli baxışların toqquşduğu, azad sözün ifadə olunduğu çoxsəslilik arenasına çevrildi.

Ancaq bu dövrdə dezinformasiya və saxta xəbərlərlə mübarizə, jurnalist təhlükəsizliyi və etik standartların qorunması, senzura və təzyiqlə bağlı narahatlıqlar, yeni media platformalarına adaptasiya kimi çağırışlar da ortaya çıxdı.

Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan jurnalistikası öz ayaqları üzərində dayanmağı bacardı və daim inkişaf edir.

Mətbuatın gələcəyi: Söz azadlığına doğru

150 illik tarixi olan Azərbaycan mətbuatı göstərdi ki, xalqın inkişafı üçün azad söz, doğru informasiya və maarifçilik mütləqdir.
Bu tarix bir daha sübut edir: mətbuat sadəcə xəbər daşıyıcısı deyil, o, xalqın güzgüsü və yol göstəricisidir.

Azərbaycan mətbuatının sabahı peşəkarlıq, azadlıq və ictimai məsuliyyət üzərində qurulmalıdır. Çünki informasiya əsrində qalib olan doğru məlumat verə biləndir.

Ləman Sərraf