Son illərdə elm dünyasında səslənən ən maraqlı tezislərdən biri budur: “İnsan bədənində ikinci bir beyin var və o da bağırsaqlardır”. İlk baxışda qəribə səslənsə də, bu iddia elmi araşdırmalarla getdikcə daha çox əsaslandırılır.

Patrulaz.az olaraq əsəb sistemi ilə həzm sistemimizin necə əl-ələ verdiyini anlamaq üçün bu “ikinci beyin” nəzəriyyəsinə birgə nəzər salaq.

Bağırsaq sinir sistemi – səssiz ordu

Bağırsaq sistemi təkcə yeməkləri həzm etməklə kifayətlənmir. Əslində, orada yerləşən 100 milyondan artıq sinir hüceyrəsi, yəni enterik sinir sistemi mərkəzi sinir sistemindən müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərə bilir. Bu qədər böyük sinir şəbəkəsinin bir orqanda cəmləşməsi, onu bədənimizin “ikinci beyni” adlandırmaq üçün əsas səbəblərdən biridir.

Serotonin anbarı bağırsaqdadır

Psixoloji vəziyyətimizi tənzimləyən serotonin adlı neyrotransmitterin təxminən 95%-i bağırsaqlarda ifraz olunur. Bu fakt, psixoloji vəziyyətlə bağırsaq sağlamlığı arasında ciddi əlaqə olduğunu göstərir. Məsələn, stress zamanı mədə-bağırsaq problemləri yaşamağımız, bu neyrokimyəvi əlaqənin nəticəsidir.

Bağırsaq mikrobiomu və beyin davranışları

Bağırsaqda yaşayan trilyonlarla bakteriya, yəni mikrobiom yalnız həzmdə yox, həm də əhval-ruhiyyə, yaddaş və diqqət kimi beyin funksiyalarında rol oynayır. Disbioz, yəni bu faydalı bakteriyaların tarazlığının pozulması, bir çox hallarda depressiya, narahatlıq pozğunluğu kimi psixoloji problemlərlə nəticələnə bilər.

İki istiqamətli rabitə: Beyin-bağırsaq oxu

Elm adamları bu əlaqəni “beyin-bağırsaq oxu” adlandırırlar. Yəni beyin bağırsağa, bağırsaq isə beyinə mesajlar göndərə bilir. Maraqlısı budur ki, bu əlaqənin əksəriyyəti aşağıdan yuxarıya, yəni bağırsaqdan beyinə doğru baş verir. Bu da bağırsağın psixoloji vəziyyətimizə necə ciddi təsir göstərdiyini sübut edir.

Həll yolları: Bağırsaqla beyini necə dost edə bilərik?

1. Prebiotik və probiotiklərlə zəngin qidalanmaq – qatıq, kefir, turşu məhsulları bağırsaq mikrobiotasını dəstəkləyir.

2. Stressi azaltmaq – meditasiya, idman və keyfiyyətli yuxu bu iki sistemi balansda saxlayır.

3. Antibiotiklərdən ehtiyatla istifadə etmək – çünki onlar faydalı bakteriyaları da məhv edə bilər.

4. Şəkər və işlənmiş qidaları azaltmaq – bağırsaq florasını pozur, nəticədə həm immunitet, həm də psixoloji vəziyyət zərər görür.

Artıq elm qəbul edir ki, bədənimizdəki ən ağıllı orqanlardan biri bağırsaqlardır. Onun verdiyi qərarlar, qəbul etdiyi siqnallar və göndərdiyi impulslar birbaşa bizim gündəlik əhvalımıza, düşüncə tərzimizə və ümumi psixoloji rifahımıza təsir göstərir.

Qısaca desək, “Yaxşı beyin üçün, sağlam bağırsaq” devizi kifayət qədər gerçəkdir.

Ləman Sərraf