“Regionda İran-İsrail-ABŞ xətti üzrə gərginliyin genişlənməsi müzakirə edilərkən ən vacib məqam emosiyalardan çox strateji məntiqə söykənməkdir. Müasir münaqişələr təkcə hərbi qüvvələrin toqquşması deyil, həm də çəkindiricilik, koalisiya balansı və risklərin idarə olunması sistemidir. Buna görə də mümkün eskalasiya ssenarilərində birbaşa müharibəyə qoşulma ehtimalı olan aktorlar adətən ya formal təhlükəsizlik öhdəlikləri olan, ya da regional təhlükəsizlik arxitekturasında birbaşa marağı və hərbi infrastruktur imkanları mövcud olan ölkələr olur”.

Bu sözləri deputat Elnarə Akimova İran-İsrail-ABŞ qarşıdurması genişlənərsə, hansı ölkələrin birbaşa müharibəyə qoşulma ehtimalı və bu ssenaridə Azərbaycanın mövqeyi ilə təhlükəsizlik siyasətinin necə formalaşdırıla biləcəyi barədə təəssüratlarını Patrul.az-la bölüşərkən səsləndirib.

Deputat bildirib ki, böyük dövlətlər adətən birbaşa müharibədən qaçaraq, riskləri məhdudlaşdıran və siqnal xarakterli addımlarla regional tərəfdaşları vasitəsilə təsir göstərirlər:

“Əgər qarşıdurma geniş miqyas alarsa, ilk növbədə ABŞ-lə institusional təhlükəsizlik əlaqələri güclü olan regional tərəfdaşların logistik və ya məhdud hərbi dəstək formatında prosesə cəlb olunması daha real görünə bilər. Eyni zamanda, regionda İranın təsir dairəsində olan aktorların davranışı da birbaşa dövlətlərarası müharibədən çox, idarə olunan və mərhələli reaksiyalar çərçivəsində formalaşa bilər. Bu, münaqişənin dərhal total xarakter almaması, lakin uzunmüddətli gərginlik mühitinin yaranması ehtimalını artırır. Müasir geosiyasi reallıq göstərir ki, böyük dövlətlər birbaşa toqquşmadan daha çox, riskləri məhdudlaşdıran və siqnal xarakterli addımlara üstünlük verirlər”.

E. Akimova vurğulayır ki, Azərbaycan regionda sabitliyi və qarşılıqlı hörməti qorumaq məqsədilə emosional bloklaşmadan kənarda qalaraq balanslı siyasət yürüdür:

“Bu mənzərədə Azərbaycanın mövqeyi prinsipial olaraq sabitlik və balans siyasətə söykənir. Azərbaycan regionun həssas geosiyasi kəsişməsində yerləşən dövlət kimi gərginliyin dərinləşməsində deyil, onun məhdudlaşdırılmasında maraqlıdır. Qonşuluq münasibətləri və qarşılıqlı hörmət prinsipi burada əsas istiqamətverici amildir. İran ilə münasibətlərin tarixi, iqtisadi və mədəni ölçüləri Azərbaycanın təhlükəsizlik siyasətində məsuliyyətli və ölçülü davranış xəttini zəruri edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevın İran rəhbərliyi ilə bağlı başsağlığı ifadə etməsi məhz bu diplomatik mədəniyyətin təzahürü kimi dəyərləndirilə bilər. Bu addım regional gərginliyin artdığı dövrdə humanitar və dövlətlərarası etika prinsiplərinə sadiqliyin göstəricisidir. Burdan görünür ki, Azərbaycan emosional geosiyasi bloklaşmadan kənarda qalaraq, sabitlik və qarşılıqlı anlaşma xəttini qorumağa üstünlük verir”.

Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, Azərbaycan gərginliyi artırmaqdan uzaq duraraq, təhlükəsizliyi və sabitliyi diplomatik və strateji yanaşma ilə təmin etməyə üstünlük verir:

“Təhlükəsizlik baxımından Azərbaycan üçün əsas prioritetlər aydındır: sərhəd təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, enerji və nəqliyyat infrastrukturunun qorunması, diplomatik kanalların aktiv saxlanılması və regionda hərbi-siyasi balansın diqqətlə izlənməsi. Bu siyasət konfrontasiyaya qoşulmaq deyil, milli təhlükəsizliyi qorumaq və regional sabitliyə töhfə vermək məqsədi daşıyır. Azərbaycanın xarici siyasət fəlsəfəsi də məhz bu yanaşmanı əks etdirir – tərəf olmaqdan çox, sabitliyin tərəfdarı olmaq.

Böhran dövrləri dövlətlərin xarakterini üzə çıxarır. Bu gün regionun ehtiyacı emosional reaksiyalar deyil, diplomatik təmkin, strateji düşüncə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan siyasətdir. Azərbaycanın mövqeyi də bu məntiqə söykənir: qonşuluq münasibətlərini qorumaq, gərginliyin genişlənməsinin qarşısını almaq və təhlükəsizliyi əməkdaşlıq yolu ilə təmin etmək. Belə bir xətt yalnız milli maraqlara deyil, regionun ümumi sabitliyinə xidmət edir”.

Cəmilə Cəfərzadə