Yumurta demək olar ki, hər səhər süfrəmizdə yer alan, tərkibindəki zəngin zülal və vitaminlərlə bədənin enerji anbarı sayılan ən populyar qidalardan biridir. Lakin ən faydalı məhsulun belə bəzən orqanizmə gözlənilməz zərbələr vura biləcəyini unuduruq.

Patrul.az-ın araşdırmalarına görə, təbiətin bizə bəxş etdiyi bu mükəmməl “super qida” sən demə hamı üçün eyni dərəcədə faydalı deyilmiş; çünki aparılan təhlillər göstərir ki, xüsusi xəstəlikləri və həssaslığı olan bəzi insan qrupları üçün yumurta istehlakı ciddi zərər, hətta təhlükəli fəsadlar yarada bilər.

Yumurtanın zərərli olduğu və istehlakına ciddi diqqət yetirməli olan insan qrupları bunlardır:

1. Yumurta Allergiyası Olanlar (Xüsusilə Uşaqlar)

Uşaqlar arasında süddən sonra ən çox rast gəlinən allergiya növüdür. Yumurtanın ağındakı zülallar (ovalbumin, ovomucoid) immun sistemini aqressivləşdirə bilər.

Dəridə səpkilər, qaşınma, nəfəs darlığı və ən qorxulusu:anafilaktik şok (nəfəs borusunun şişməsi ilə boğulma).

Bir çox uşaq 5 yaşına çatanda bu allergiyanı geridə qoyur, amma yetkin yaşda da davam edə bilər.

2. Genetik Yüksək Xolesterolu (Hiperxolesterolemiya) Olanlar Normalda yumurtanın tərkibindəki xolesterol sağlam insanlarda qan xolesterolunu birbaşa qaldırmır (çünki qaraciyər istehsalı balanslaşdırır). Lakin genetik olaraq “Ailəvi Hiperxolesterolemiya” xəstəliyi olan şəxslərin bədəni xarici xolesterola qarşı həddindən artıq həssasdır.Təhlükəsi: Yumurta sarısı bəhs edilən bu qrup insanlarda pis xolesterolu ($LDL$) sürətlə qaldırır, damar tıxanmasına və infarkt riskinə yol açır. Bu şəxslər həkim nəzarəti ilə həftədə maksimum 2-3 yumurta (yaxud yalnız yumurtanın ağını) yeyə bilərlər.

3. Öd Kisəsində Daş və İltihab Olanlar (Xolesistit)

Yumurta sarısı güclü bir “xoloqoqdur”, yəni öd kisəsini sıxaraq ödü bağırsağa buraxmağa məcbur edir. Həmçinin tərkibindəki yüksək yağ öd kisəsini gərginləşdirir.

Əgər öd kisəsində daş varsa, yumurta yedikdən sonra kisə sıxılır, daş kanala düşür və dözülməz öd sancısı (kolik) başlayır. Öd iltihabı olanlara kəskin dövrdə yumurta tamamilə qadağan edilir.

4. Ağır Qaraciyər və Böyrək Çatışmazlığı Olanlar

Yumurta yüksək miqdarda protein (zülal) mənbəyidir. Zülal bədəndə parçalanarkən ammonyak və sidik cövhəri (mochevina) kimi toksiki maddələr yaranır.

Böyrək və qaraciyər bu toksinləri bədəndən süzüb ata bilmədikdə, həmin maddələr qanda yığılır və bədəni zəhərləyir (uremiya və ya qaraciyər koması). Bu xəstələrin protein qəbulu qramla hesablandığı üçün yumurta kəskin şəkildə məhdudlaşdırılır.

5. Kəskin Mədə-Bağırsaq və Pankreas (Xroniki Pankreatit) Problemləri

Yumurtanın sarısı ağır həzm olunan yağlarla zəngindir. Mədəaltı vəzi (pankreas) iltihablı olan və ya kəskin qastrit, xora keçirən şəxslərin həzm sistemi bu ağırlığı qaldıra bilmir.

Şiddətli ürəkbulanma, qusma, qarın köpü və pankreatit tutmasının alovlanması.

Hamı Üçün Keçərli Olan Gizli Təhlükə: “Salmonella”

Sağlam olsanız belə, çiy və ya az bişmiş (şorba kimi, tam bərkiməmiş Qayğanaq) yumurta yemək hər kəs üçün təhlükəlidir. Yumurta qabığından içəri keçə bilən Salmonella bakteriyası ağır qida zəhərlənməsinə, şiddətli ishala, qusmaya və yüksək qızdırmaya səbəb olur. Yumurta mütləq tam bişirilməlidir.

Cəmilə Cəfərzadə