Hantavirus səbəbilə kruiz gəmisində üç nəfərin həyatını itirməsi dünya üzrə narahatlıq yaradıb. Hadisədən sonra Bill Qeytsin illər əvvəl pandemiyalarla bağlı etdiyi xəbərdarlıqlar yenidən gündəmə gəlib. Bəs hantavirus nədir və bu virus haqqında nələri bilirik?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, hantavirus əsasən siçan və digər gəmiricilər vasitəsilə insanlara keçən nadir, lakin təhlükəli virus qrupudur. Virus birbaşa insandan-insana asanlıqla yayılmır. Yoluxma daha çox yoluxmuş gəmiricilərin sidiyi, nəcis qalıqları və ya tüpürcəyinin quruyaraq havaya qarışması və insanın həmin hissəcikləri nəfəs vasitəsilə qəbul etməsi nəticəsində baş verir. Bu səbəbdən uzun müddət bağlı qalmış anbarlar, kənd evləri, zirzəmilər və gəmirici problemi olan qapalı məkanlar riskli sayılır. Kruiz gəmisində baş verən son hadisə ilə bağlı da ehtimallardan biri virusun gəmirici izləri olan qapalı sahələrdən yayılmasıdır, baxmayaraq ki, bu cür hallar olduqca nadir hesab olunur.

Virusun müxtəlif növləri mövcuddur. Amerika qitəsində rast gəlinən formalar əsasən ağciyərlərə təsir göstərərək ağır tənəffüs çatışmazlığı yarada bilir. Avropa və Asiyada müşahidə olunan növlər isə daha çox böyrəkləri zədələyir. Xəstəliyin ilk əlamətləri adətən adi qripə bənzəyir: yüksək hərarət, halsızlıq, əzələ ağrıları, baş ağrısı və ürəkbulanma ilə başlayır. Lakin bəzi hallarda vəziyyət sürətlə ağırlaşaraq nəfəs darlığına, ağciyərlərdə maye toplanmasına və həyati təhlükə yaradan ağırlaşmalara səbəb ola bilər.

Hazırda hantavirus üçün geniş istifadədə olan spesifik müalicə və ya peyvənd mövcud deyil. Müalicə əsasən erkən diaqnoz, xəstənin reanimasiyada müşahidəsi və oksigen dəstəyi ilə aparılır. Bu səbəbdən profilaktika ən vacib qorunma üsulu hesab olunur. Mütəxəssislər gəmirici olan məkanların dezinfeksiya edilməsini, tozlu və bağlı yerlərin maskasız təmizlənməməsini, gəmirici qalıqlarının süpürülmək əvəzinə xüsusi dezinfeksiyaedici məhlulla silinməsini tövsiyə edirlər.

Son hadisədən sonra Bill Qeytsin zoonotik, yəni heyvanlardan insanlara keçən viruslarla bağlı illərdir etdiyi xəbərdarlıqlar yenidən xatırlanıb. O, dəfələrlə dünyanın yeni pandemiyalara hazır olmadığını bildirmişdi. Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hazırda hantavirusun COVID-19 kimi qlobal pandemiyaya çevriləcəyinə dair hər hansı ciddi göstərici yoxdur. Virus təhlükəli olsa da, nadir rast gəlinir və əsas risk daha çox gəmiricilərlə təmas ehtimalı yüksək olan məkanlarla məhdudlaşır. Bu səbəbdən təşvişə qapılmaq yox, məlumatlı olmaq və profilaktik qaydalara əməl etmək daha vacibdir.

Ləman Sərraf