Dəridə yaranan tünd ləkələr və piqmentasiya pozğunluqları estetik narahatlıq yaradan ən geniş yayılmış dəri problemlərindən biridir.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, xüsusilə yay aylarında günəş şüalarına daha çox məruz qalmaq bu ləkələrin yaranmasına və ya mövcud piqmentasiyanın daha da tündləşməsinə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu ləkələri bir gecədə yox edən möcüzəvi məhsul olmasa da, düzgün qulluq və elmi cəhətdən təsdiqlənmiş aktiv maddələr onların görünüşünü əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Məlumata görə, tünd ləkələrin ən geniş yayılmış səbəbi uzun illər ərzində ultrabənövşəyi (UV) şüaların dəriyə vurduğu zədələrdir. Günəş şüaları dəriyə rəng verən melanin piqmentinin həddindən artıq istehsalına səbəb olur və nəticədə üzdə, əllərdə, çiyinlərdə və günəşə daha çox məruz qalan digər nahiyələrdə piqment ləkələri əmələ gəlir. Bununla yanaşı, hormonal dəyişikliklər, sızanaqlardan sonra qalan izlər, yaşlanma və bəzi dərman preparatları da piqmentasiya pozğunluqlarının yaranmasına səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, tünd ləkələrlə mübarizənin ilk və ən vacib addımı günəşdən qorunmaqdır. Hətta ən təsirli serumlardan istifadə olunsa belə, günəşdən qoruyucu krem tətbiq edilmədikdə müalicənin effektivliyi azalır. Dermatoloqlar gündəlik olaraq ən azı SPF 30, mümkün olduqda isə SPF 50 qoruyucu faktora malik günəş kremlərindən istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Bu, həm yeni piqment ləkələrinin yaranmasının qarşısını alır, həm də mövcud ləkələrin daha da tündləşməsini əngəlləyir.

Araşdırmalara görə, bəzi aktiv maddələr piqmentasiya ilə mübarizədə daha uğurlu nəticələr verir. C vitamini güclü antioksidant təsir göstərərək dərinin tonunu bərabərləşdirməyə kömək edir və melanin sintezini müəyyən qədər azalda bilir. Niasinamid iltihabı azaltmaqla yanaşı, piqmentin dəri qatları arasında yayılmasını zəiflədərək ləkələrin görünüşünü azaldır. Retinol hüceyrələrin yenilənməsini sürətləndirir, dərinin teksturasını yaxşılaşdırır və zamanla piqment ləkələrinin solmasına kömək edir. Son illərdə traneksamik turşu da xüsusilə melazma və digər piqmentasiya problemlərinin müalicəsində perspektivli maddələrdən biri kimi qiymətləndirilir.
Bununla belə, dermatoloqlar bildirirlər ki, bu məhsullardan dərhal nəticə gözləmək düzgün deyil. Dərinin yenilənmə prosesi bir neçə həftə çəkdiyindən ilk nəzərəçarpan dəyişikliklər adətən 8–12 həftə ərzində müşahidə olunur. Effektiv nəticə üçün məhsulların müntəzəm istifadəsi və dəri tipinə uyğun seçilməsi vacibdir.
Sosial şəbəkələrdə geniş yayılan ev üsullarına isə ehtiyatla yanaşmaq tövsiyə olunur. Alma sirkəsi, limon suyu, hidrogen peroksid və digər aqressiv maddələrin dəriyə tətbiqi qıcıqlanma, kimyəvi yanıq və hətta piqmentasiyanın daha da artması ilə nəticələnə bilər. Mütəxəssislər bu cür üsulların elmi cəhətdən effektivliyinin sübut olunmadığını və risk daşıdığını vurğulayırlar.

Əgər piqment ləkələri uzun müddət keçmirsə, sürətlə böyüyürsə, rəngi və ya forması dəyişirsə, mütləq dermatoloqa müraciət etmək lazımdır. Belə hallarda həkim dermatoskopik müayinə apararaq ləkənin səbəbini müəyyənləşdirə və ehtiyac olduqda lazer terapiyası, kimyəvi pilinq və ya digər peşəkar müalicə üsullarını tövsiyə edə bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, tünd ləkələrdən xilas olmağın əsas sirri möcüzəvi məhsullar deyil, düzgün dəriyə qulluq, günəşdən davamlı qorunma və səbirdir. Elmi əsaslara söykənən müalicə üsulları və dermatoloq məsləhətləri sayəsində piqmentasiya problemlərini nəzarət altına almaq və dərinin daha sağlam, bərabər ton qazanmasına nail olmaq mümkündür.

Ləman Sərraf