Evlilik hər bir insanın həyatında böyük və uzunmüddətli qərarlardan biridir. Bu qərarın verilməsində hisslər və məntiq arasında düzgün tarazlığın qurulması vacib sayılır. Bəzən insanlar yalnız duyğuların gücünə, bəzən isə soyuq məntiqə güvənərək həyat yoldaşı seçirlər.

Bəs evlilikdə daha üstün olan amil – hisslər, yoxsa məntiqdir?

Bu barədə psixoloq M. Almara Ağaqızı Patrul.az-a açıqlamasında bildirib ki, evlilik həm hisslər, həm də məntiq üzərində qurulmalı, yalnız romantik duyğulara əsaslanmaq risklidir:

“Evlilik insan həyatında verilən ən mühüm qərarlardan biridir. Bu qərar təkcə iki insanın birgə yaşamasını deyil, eyni zamanda onların emosional, psixoloji və sosial həyatlarının uzunmüddətli şəkildə birləşməsini ifadə edir. Buna görə də evlilik qərarının hansı əsaslara söykənməli olduğu – hisslərəmi, yoxsa məntiqəmi – uzun illərdir müzakirə olunan mövzulardandır. Psixoloji baxımdan isə bu sualın cavabı nə “yalnız hisslər”, nə də “yalnız məntiq”dir.

Hisslər evliliyin emosional təməlini təşkil edir. Sevgi, bağlılıq, şəfqət, qarşılıqlı cazibə və emosional yaxınlıq olmadan qurulan münasibətlər adətən soyuq, formal və davamlılıq baxımından zəif olur. Psixologiyada sevgi münasibətə motivasiya verən əsas daxili güc hesab olunur. İnsan sevdiyi şəxs üçün fədakarlıq etməyə, çətinliklərə dözməyə və münasibəti qorumağa daha meyilli olur.

Lakin yalnız hisslərə əsaslanan evliliklərdə bir risk mövcuddur: hisslər dəyişkəndir. Xüsusilə romantik mərhələdə qərar verilirsə, idealizasiya və reallığı görməmək ehtimalı artır. Bu da zamanla məyusluq, konflikt və emosional uzaqlaşma yarada bilər”.

M.A.Ağaqızı məntiq evlilikdə uyğunluğu və real gözləntiləri təmin etdiyini, amma yalnız ağılla qurulan münasibətin emosional boşluq yarada biləcəyini vurğulayıb:

“Məntiq evliliyin dayanıqlılıq sütunlarından biridir. Dəyərlərin uyğunluğu, həyat məqsədləri, ünsiyyət tərzi, problem həll etmə bacarığı, məsuliyyət bölgüsü, maddi baxışlar və ailə modelləri kimi mövzular məntiqi qiymətləndirmə tələb edir. Psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, bu sahələrdə ciddi uyğunsuzluq olan cütlüklərdə uzunmüddətli narazılıq və konflikt riski daha yüksəkdir.

Ancaq evliliyi yalnız “ağılla hesablanmış layihə” kimi qurmaq da emosional boşluq yarada bilər. Məntiq var, amma istilik yoxdursa, münasibət mexaniki və ruhsuz hala gələ bilər”.

Psixoloqa görə sağlam evlilik hisslərlə məntiqin tarazlığında, həm ürək, həm də ağıl ilə qərar verməkdə qurulur:

“Sağlam evlilik üçün balans necə qurulmalıdır?

Psixoloji baxımdan sağlam evlilik üçün əsas şərt hisslərlə məntiqin balansıdır. Bu balans aşağıdakı şəkildə formalaşır:

• Hisslər münasibətə yaxınlıq, bağ və motivasiya verir;

• Məntiq münasibəti qoruyan sərhədləri, reallığı və davamlılığı təmin edir;

Sağlam evlilikdə tərəflər:

• Bir-birini sevir, amma kor-koranə idealizə etmir;

• Problemləri görür, amma onları inkar etmir;

• Emosional yaxınlıq yaşayır, eyni zamanda real gözləntilərə sahib olur;

Belə bir balans insanın həm ürəyini, həm də ağlını sakitləşdirir. Psixoloji olaraq insan yalnız sevdiyi üçün deyil, eyni zamanda güvəndiyi və uyğunluq gördüyü üçün evlənməlidir.

Evlilik qərarı nə təkcə hisslərin coşqusu ilə, nə də soyuq məntiq hesablaması ilə verilməlidir. Hisslər evliliyin ruhunu, məntiq isə onun dayaqlarını təşkil edir. Psixoloji sağlam evlilik bu iki amilin bir-birini tamamladığı nöqtədə qurulur. Əsl yetkinlik isə insanın sevdiyi şəxsə həm ürəklə bağlanması, həm də ağıl ilə yanaşa bilməsidir”.

Cəmilə Cəfərzadə