İyunun 15-də səma həvəskarlarının diqqətini cəlb edən maraqlı astronomik hadisə – Super Təzə Ay (Super New Moon) müşahidə olunacaq. Bu barədə məlumatı Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrası yayıb.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, Təzə Ay fazası Ayın Yer ilə Günəş arasında yerləşdiyi və işıqlanan tərəfinin Yerə baxmadığı dövrə deyilir. Bu səbəbdən Ay səmasında görünmür və ya onu müşahidə etmək olduqca çətin olur. “Super Təzə Ay” isə bu fazanın Ayın Yerə ən yaxın nöqtələrindən birində baş verməsi ilə fərqlənir.

Ayın orbiti tam dairə formasında deyil, ellips şəklindədir. Buna görə də Ay bəzi vaxtlar Yerə daha yaxın, bəzi vaxtlar isə daha uzaq olur. Ay Yerə ən yaxın məsafədə olarkən baş verən təzə ay fazası “Super Təzə Ay” adlandırılır. Bu zaman Ay adi təzə aya nisbətən Yerə daha yaxın yerləşir.

Maraqlıdır ki, “Super Ay” termini daha çox dolunay zamanı istifadə olunsa da, astronomiyada Super Təzə Ay da eyni prinsipə əsaslanır. Sadəcə bu halda Ay görünmədiyi üçün hadisə vizual olaraq müşahidə edilmir. Buna baxmayaraq, onun müəyyən fiziki təsirləri mövcuddur.

Alimlərin fikrincə, Super Təzə Ay zamanı Ayın Yerə yaxın olması səbəbindən onun cazibə qüvvəsinin təsiri bir qədər güclənir. Bu da okean və dənizlərdə gelgitlərin – yəni suyun qalxıb-enmə prosesinin daha güclü olmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə sahilyanı ərazilərdə bu təsir daha aydın hiss olunur.

Astronomlar qeyd edirlər ki, Super Təzə Ay nadir və fövqəladə hadisə hesab olunmasa da, Ayın orbital hərəkətinin maraqlı xüsusiyyətlərindən biridir. Bu hadisə Ayın Yer ətrafında hərəkətinin nə qədər dinamik və dəyişkən olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Beləliklə, iyunun 15-də baş verəcək Super Təzə Ay gözlə görünməsə də, səma hadisələri ilə maraqlananlar üçün diqqətəlayiq astronomik hadisələrdən biridir. Bu fenomen həm Ayın orbital xüsusiyyətlərini, həm də onun Yer üzərindəki cazibə təsirini daha yaxşı anlamağa imkan verir.

Ləman Sərraf