Artıq çəki dedikdə insanların çoxu ilk növbədə həddindən artıq yeməyi və ya şirniyyatı günahlandırır. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzən kökəlmənin səbəbi boşqabda deyil, gündəlik həyat tərzimizdə gizlənir. Yuxusuzluq, uzun müddət oturaq qalmaq, stress və digər görünməyən vərdişlər maddələr mübadiləsini dəyişdirərək çəkinin artmasına səbəb ola bilər. Bəs hər gün təkrarladığımız hansı səhvlər bizi fərqinə varmadan kökəldir?

Patrul.az araşdırmalarına görə, keyfiyyətsiz və az yuxu iştahı tənzimləyən hormonların balansını pozur. Nəticədə insan daha çox aclıq hiss edir, xüsusilə də yüksək kalorili və şəkərli qidalara meyl artır. Eyni zamanda yuxusuzluq gün ərzində yorğunluğa səbəb olduğundan fiziki aktivlik də azalır.

Stress də çəki artımında mühüm rol oynayır. Uzunmüddətli stress zamanı orqanizmdə kortizol hormonunun səviyyəsi yüksəlir. Bu isə həm iştahı artırır, həm də xüsusilə qarın nahiyəsində yağ yığılmasını sürətləndirə bilər. Bir çox insan emosional gərginlik zamanı ehtiyacdan çox yemək yeməyə meylli olur.

Oturaq həyat tərzi də ən geniş yayılmış risk faktorlarından biridir. Saatlarla kompüter qarşısında işləmək, liftdən istifadə etmək, az hərəkət etmək və gündəlik addımların kifayət qədər olmaması enerji sərfiyyatını azaldır. Nəticədə qəbul edilən kalorilər yandırılmadığı üçün çəki artmağa başlayır.

Bəzi insanlar gün ərzində kifayət qədər su içmir. Susuzluq hissi bəzən aclıq kimi qəbul edilir və bu da lazımsız qəlyanaltılara səbəb olur. Kifayət qədər su qəbul edilməməsi maddələr mübadiləsinin səmərəliliyinə də təsir göstərə bilər.

Səhər yeməyini ötürmək də zərərsiz görünən, lakin sonradan həddindən artıq qida qəbuluna səbəb olan vərdişlərdən biridir. Uzun müddət ac qalmaq axşam saatlarında daha çox və daha kalorili qidaların qəbul edilməsinə gətirib çıxara bilər.

Qazlı və şəkərli içkilər, paket şirələri, eləcə də “sağlam” adı ilə satılan bəzi məhsullar da gizli kalori mənbəyidir. İnsan fərqinə varmadan gün ərzində yüzlərlə əlavə kalori qəbul edə bilər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, nizamsız qidalanma, gecə saatlarında yemək yemək, ekran qarşısında qidalanmaq, alkoqol qəbulu və bəzi dərman preparatları da çəki artımına təsir edən amillər sırasındadır. Bundan başqa, hormonal dəyişikliklər, yaşın artması və genetik meyllilik də müəyyən hallarda kökəlməyə səbəb ola bilər.

Deməli, kökəlmək yalnız çox yeməyin nəticəsi deyil. Gündəlik həyatımızda əhəmiyyətsiz hesab etdiyimiz yuxusuzluq, stress, az hərəkət, kifayət qədər su içməmək və digər vərdişlər də zamanla çəki artımına səbəb ola bilər. Sağlam çəkiyə nail olmaq üçün təkcə qidalanmanı deyil, yuxu rejimini, fiziki aktivliyi və ümumi həyat tərzini də nəzərdən keçirmək vacibdir.

Cəmilə Cəfərzadə