Bir neçə gündür ki, Ramazan ayı başlayıb. Bir çox insan oruc tutur. Bəs, oruc sağlamlığa necə təsir edir?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, oruc ilk növbədə sadəcə dini ibadət deyil, həm də bioloji bir prosesdir. İnsan bədəni gün ərzində qida və maye qəbul etmədikdə tamamilə fərqli rejimə keçir. İlk günlərdə aclıq hissi, halsızlıq və baş ağrısı ola bilər. Bu, xüsusilə kofeinə öyrəşmiş insanlarda daha çox hiss olunur. Amma bədən düşündüyümüzdən daha ağıllıdır, o, qısa müddətdə yeni rejimə uyğunlaşmağa başlayır.

Orucun ilk 8–12 saatında bədən qanda olan qlükozanı istifadə edir. Daha sonra qaraciyərdə yığılan qlikogen ehtiyatları işə düşür. Təxminən 12–16 saatdan sonra isə enerji üçün yağ ehtiyatları parçalanmağa başlayır. Bu mərhələdə “keton cisimcikləri” yaranır və bədən alternativ enerji mənbəyinə keçir. Məhz bu səbəbdən bir çox insan Ramazan boyunca çəki itkisi müşahidə edir. Lakin bu, yalnız düzgün qidalanma olduğu halda davamlı olur.

Oruc metabolizmə də təsir edir. Qısa müddətli aclıq insulin həssaslığını yaxşılaşdıra bilər. Bu isə qan şəkərinin daha sabit qalmasına kömək edir. Bəzi araşdırmalar göstərir ki, düzgün saxlanılan oruc iltihabi prosesləri azalda, həzm sisteminə “istirahət” verə və hüceyrə səviyyəsində yenilənmə mexanizmlərini aktivləşdirə bilər. Bu proses “autofagiya” adlanır, yəni hüceyrələrin zədələnmiş hissələrini təmizləməsi.

30 gün ərzində davamlı oruc tutan insanlarda bədən tədricən daha effektiv enerji istifadəsinə keçir. Yağ yandırma prosesi sürətlənə bilər, xolesterin göstəricilərində müsbət dəyişikliklər ola bilər. Amma burada əsas şərt iftar və imsaqda nə yediyimizdir. Çünki axşam saatlarında həddindən artıq yağlı, şəkərli və ağır qidalar qəbul edilərsə, gün ərzində əldə olunan fayda asanlıqla itirilə bilər.

Oruc yalnız fiziki deyil, hormonal sistemə də təsir edir. Böyümə hormonu səviyyəsində artım müşahidə oluna bilər ki, bu da hüceyrə bərpası və yağ metabolizmi üçün müsbət sayılır. Eyni zamanda stress hormonu olan kortizolun səviyyəsi də ilk günlərdə dəyişə bilər. Yuxu rejimi pozularsa, bu, bədənin adaptasiyasını çətinləşdirə bilər. Ona görə Ramazanda düzgün yuxu və su balansı vacibdir.

Psixoloji tərəfi də az əhəmiyyətli deyil. Oruc səbir, özünüidarə və nəzarət bacarığını gücləndirir. Bir çox insan Ramazan ayından sonra daha intizamlı qidalanmağa və zərərli vərdişləri azaltmağa meyilli olur. Bu isə uzunmüddətli sağlamlıq üçün ciddi üstünlükdür.

Oruc hər kəs üçün uyğun deyil. Xroniki xəstəlikləri olanlar, şəkərli diabet xəstələri, ciddi ürək-damar problemləri yaşayanlar və hamilə qadınlar mütləq həkimlə məsləhətləşməlidirlər.

Bir sözlə, 30 günlük oruc bədəndə metabolik, hormonal və psixoloji dəyişikliklər yaradır. Düzgün qidalanma və su qəbulu ilə bu proses bədən üçün yenilənmə və tənzimlənmə imkanı yarada bilər. Amma məsələ yalnız ac qalmaq deyil, məsələ şüurlu və ölçülü davranmaqdır. Bədənə yük yox, nizam vermək lazımdır.

Ləman Sərraf