Qış deyəndə ağlımıza soyuq hava, qar, qalın geyimlər gəlir. Amma son illər tez-tez şahid oluruq ki, qış ayları gözlənildiyi qədər sərt keçmir. Temperatur normadan yüksək olur, qar az yağır, bəzən isə fevralda yaz ab-havası hiss olunur. Bu dəyişiklik ilk baxışda rahatlıq kimi görünə bilər. Lakin məsələ təkcə üşüməməkdən ibarət deyil.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, qışın isti keçməsi insanın həm fiziki, həm psixoloji, həm də sosial həyatına müxtəlif istiqamətlərdə təsir göstərir.

İlk növbədə, insan orqanizmi mövsümlərə uyğunlaşmaq üzərində qurulub. Qış aylarında gün işığının azalması ilə bədəndə melatonin və serotonin balansı dəyişir, maddələr mübadiləsi bir qədər yavaşlayır, immun sistemi fərqli rejimə keçir. Əgər hava normadan isti keçirsə, bədən bu mövsümi ritmi tam qura bilmir. Bir gün yaz kimi mülayim, növbəti gün isə kəskin soyuq hava olduqda orqanizm davamlı adaptasiya vəziyyətinə düşür. Bu isə yorğunluq, halsızlıq və immun zəifləməsi ilə nəticələnə bilər.

İsti keçən qış aylarında virus və bakteriyaların yayılma dinamikası da dəyişir. Çox soyuq hava bəzi mikroorqanizmlərin aktivliyini azaldır, lakin mülayim və rütubətli şərait onların daha uzun müddət yaşamasına imkan yarada bilər. Nəticədə mövsümi xəstəliklər gözlənilməz dalğalar şəklində ortaya çıxa bilər. İnsanlar isə “hava isti olduğuna görə xəstələnmərəm” düşüncəsi ilə qorunma tədbirlərini zəiflədir və risk artır.

Psixoloji təsir də az deyil. Qışın isti keçməsi bir tərəfdən mövsümi depressiya riskini azalda bilər. Günəşli və mülayim hava insanın əhvalına müsbət təsir göstərir, açıq havada daha çox vaxt keçirmək imkanı yaradır. Lakin digər tərəfdən, mövsümlərin “yerini dəyişməsi” insanlarda qəribə bir qeyri-müəyyənlik hissi yarada bilər. Beyin müəyyən ritmə öyrəşib: dekabr soyuq olmalıdır, yanvarda qar yağmalıdır. Bu gözləntilər pozulduqda psixoloji narahatlıq və qəribə boşluq hissi yarana bilər. Xüsusilə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı xəbərlərin artdığı bir dövrdə isti qışlar bəzi insanlarda gələcəklə bağlı narahatlıq yaradır.

Sosial və iqtisadi təsirlər də var. Qışın isti keçməsi enerji sərfiyyatını azalda bilər, isitmə xərcləri düşər. Bu, ailə büdcəsi üçün müsbət amildir. Lakin kənd təsərrüfatı baxımından məsələ daha mürəkkəbdir. Bitkilər erkən oyanır, sonra qəfil soyuq düşərsə zərər görə bilər. Bu isə ərzaq qiymətlərinə və dolayısı ilə insanların həyat keyfiyyətinə təsir edir.

İsti qış eyni zamanda insanın bioloji saatına da təsir göstərir. Mövsümi dəyişikliklər hormonal balansı tənzimləyir. Əgər qış lazımı qədər soyuq keçməzsə, yaz-yay keçidində allergiya hallarının artması, yuxu pozuntularının çoxalması müşahidə oluna bilər.

Qışın isti keçməsi ilk baxışda rahatlıq kimi görünsə də, onun fiziki sağlamlıqdan psixoloji vəziyyətə, sosial rifahdan iqtisadi sabitliyə qədər geniş təsir spektri var. Əsas məsələ dəyişən iqlim şəraitində öz həyat tərzimizi və sağlamlıq vərdişlərimizi şüurlu şəkildə tənzimləməkdir. Təbiət ritmini dəyişirsə, insan da buna laqeyd qala bilməz.

Ləman Sərraf