Müasir dövrdə demək olar ki, hər kəsin səhər rütini eynidir: gözümüzü açar-açmaz ilk etdiyimiz iş çarpayının kənarındakı telefonu götürüb bildirişləri yoxlamaq olur. İlk baxışda zərərsiz görünən bu vərdiş, əslində gün ərzində özümüzü halsız hiss etməyimizə, hətta səhər ürək bulantılarına yol aça bilər. Patrul.az-ın apardığı araşdırmalara görə, yuxudan oyanan kimi rəqəmsal ekrana baxmaq orqanizmdə ciddi bioloji və psixoloji disbalans yaradır.

Səhər tezdən telefona baxmağın ürək bulantısı ilə birbaşa və dolayısı ilə əlaqəsi aşağıdakı faktorlarla izah olunur:

Dofamin və Stress Hormonunun (Kortizol) Qəfil Artımı: Oyanarkən bədənimiz təbii olaraq kortizol ifraz edir. Telefonu açdıqda qarşılaşdığımız xəbərlər, iş mesajları və ya sosial media postları beyində qəfil stress dalğası yaradır. Bu psixoloji gərginlik mədə-bağırsaq sisteminə təsir edərək ürək bulantısı və sıxıntı hissinə səbəb olur.

Rəqəmsal Hərəkət Xəstəliyi (Cybersickness): Yuxudan tam oyanmamış, göz əzələləri və beyin hələ adaptasiya olunmadan ekrandakı sürətli vizual hərəkətləri (sosial mediada sürətlə aşağı-yuxarı sürüşdürmə) izləmək beyində bir növ “dəniz xəstəliyi” effekti yaradır. Gözlərin gördüyü hərəkətlə bədənin sabit durması arasındakı ziddiyyət ürək bulantısını tətikləyir.

Göz Yorğunluğu və Miqren: Səhər qaranlığında və ya zəif işıqda telefonun mavi işığına məruz qalmaq optik sinirləri həddindən artıq yükləyir. Bu da baş ağrısına və ardınca dərhal ürək bulantısına yol aça bilir.

Mədə Turşuluğunun Dəyişməsi: Stress və həyəcan siqnalları mədə şirəsinin ifrazını pozur. Ac qarnına yaşanan bu rəqəmsal stress mədədə spazm və qıcqırma hissi yaradır.

Səhər yuxudan duran kimi telefona sarılmaq sadəcə vaxt itkisi deyil, həm də fiziki sağlamlığımıza birbaşa zərbədir. Aparılan müşahidələr göstərir ki, oyandıqdan sonra ilk 30-45 dəqiqə ərzində ekrandan uzaq durmaq, bədənin təbii ritmini bərpa etməyə imkan verir və bu növ ürək bulantılarını tamamilə aradan qaldırır. Sağlam bir gün üçün səhəri sosial media ilə deyil, bir stəkan ilıq su və təmiz hava ilə qarşılamaq ən doğru addımdır.

Cəmilə Cəfərzadə