Hər il may və ya iyun aylarında minlərlə məzun üçün məktəb həyatı rəsmi olaraq başa çatır. Bu günün əsas simvolu isə illərdir dəyişməyən bir ənənədir – “Son zəng”. Şagirdlər üçün uşaqlıq və yeniyetməlik dövrünün sonunu, yeni həyat mərhələsinin başlanğıcını ifadə edən bu mərasim əslində düşündüyümüzdən daha maraqlı tarixə malikdir.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, “Son zəng” ənənəsinin kökləri XX əsrin ortalarına gedib çıxır. Bu mərasimin ilk dəfə keçmiş Sovet İttifaqında tətbiq edildiyi bildirilir. Tarixi mənbələrə görə, 1948-ci ildə sovet pedaqoqu Fyodor Bryuxovetski məktəblərdə tədris ilinin başa çatmasını xüsusi tədbirlə qeyd etmək ideyasını irəli sürüb. Sonradan bu təşəbbüs sürətlə yayılıb və “Son zəng” adlı mərasimə çevrilib.

Ənənəyə görə, tədbirin əsas hissəsini sonuncu zəngin səsləndirilməsi təşkil edir. Bir çox məktəblərdə kiçik sinif şagirdi məzun şagirdin çiynində meydana çıxır və əlindəki zəngi çalır. Bu simvolik addım məktəb həyatının başa çatmasını və yeni mərhələyə keçidi ifadə edir.

Zamanla “Son zəng” təkcə məktəbin bitməsi deyil, həm də məzunların müəllimləri ilə vidalaşdığı, məktəb xatirələrini bölüşdüyü emosional bir günə çevrilib. Mərasimlərdə şeirlər səsləndirilir, mahnılar oxunur, müəllimlərə təşəkkür edilir və məzunlar gələcək planları haqqında danışırlar.

Azərbaycanda da “Son zəng” uzun illərdir keçirilən ənənələrdən biridir. Hər il minlərlə şagird bu gün məktəb forması ilə son dəfə sinif yoldaşları və müəllimləri ilə bir araya gəlir. Bir çoxları üçün bu gün həm sevinc, həm də kövrək duyğularla yadda qalır. Çünki məktəb illəri yalnız dərslərdən ibarət deyil, həm də dostluqların, ilk uğurların və unudulmaz xatirələrin toplandığı bir dövrdür.

Maraqlıdır ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində məzuniyyət mərasimləri fərqli formada keçirilir. ABŞ-də məzunlar xüsusi mantiyalar geyinir və diplomlarını təntənəli şəkildə alırlar. Yaponiya və Cənubi Koreyada isə məktəblə vidalaşma mərasimləri daha çox rəsmi xarakter daşıyır. Keçmiş sovet ölkələrinin əksəriyyətində isə “Son zəng” ənənəsi bu gün də yaşamaqda davam edir.

Beləliklə, “Son zəng” sadəcə bir məktəb tədbiri deyil. O, uşaqlıqla böyüklük arasında çəkilən simvolik xətt, bir dövrün sonu və yeni həyatın başlanğıcı kimi qəbul olunur. Məhz buna görə də hər il səslənən həmin son zəng minlərlə insanın yaddaşında ömür boyu unudulmayan xatirəyə çevrilir.

Ləman Sərraf