Azərbaycanda sosial təminat və pensiya qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsi, xüsusilə həssas qruplardan olan vətəndaşların rifahının yaxşılaşdırılması məsələsi hər zaman gündəmdədir. Son dövrlərdə ən çox müzakirə edilən təkliflərdən biri də tənha qadınların pensiyaya daha tez yaşda çıxması ilə bağlıdır. Bəs bu addım iqtisadi baxımdan nə dərəcədə əsaslıdır və mövcud sistem buna imkan verirmi?

Mövzu ilə bağlı Patrul.az-a danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, Azərbaycanda sosial təminat və pensiya sisteminin təkmilləşdirilməsi, xüsusilə həssas sosial qrupların rifahının yaxşılaşdırılması ilə bağlı müxtəlif təkliflər vaxtaşırı ictimai müzakirəyə çıxarılır:

“Bu təkliflərdən biri də tənha qadınların pensiya yaşına daha tez çatmasının təmin edilməsidir. Belə bir yanaşmanın məqsədi sosial müdafiəyə daha çox ehtiyacı olan şəxslərə əlavə dəstək göstərməkdir.

Lakin bu məsələyə yalnız sosial baxımdan deyil, iqtisadi aspektdən də yanaşmaq vacibdir. Pensiya sisteminin maliyyə dayanıqlılığı işləyən əhalinin ödədiyi sosial sığorta haqları ilə pensiya alanların sayı arasındakı tarazlıqdan asılıdır. Pensiya yaşının müəyyən bir qrup üçün azaldılması pensiya ödənişlərinin müddətini uzada və dövlət büdcəsi ilə sosial sığorta fonduna əlavə maliyyə yükü yarada bilər”.

İqtisadçının sözlərinə görə, əgər belə bir güzəşt yalnız həqiqətən sosial cəhətdən həssas vəziyyətdə olan tənha qadınlara şamil edilərsə və dəqiq meyarlar əsasında tətbiq olunarsa, bunun sosial faydası maliyyə yükünü müəyyən dərəcədə kompensasiya edə bilər:

“Bunun üçün potensial benefisiarların sayı, büdcəyə təsiri və uzunmüddətli maliyyə nəticələri əvvəlcədən ətraflı qiymətləndirilməlidir.

Hazırkı pensiya sistemi əsasən vahid yaş həddi və sığorta prinsipləri üzərində qurulduğundan, belə bir dəyişiklik qanunvericiliyə düzəlişlər və əlavə maliyyə əsaslandırması tələb edir. Buna görə də bu təklifin həyata keçirilməsi yalnız sosial ehtiyaclar deyil, həm də iqtisadi imkanlar və pensiya sisteminin uzunmüddətli dayanıqlılığı nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir”.

Ləman Sərraf