2025-ci ilin sonuna yaxınlaşdıqca süni intellekt artıq gələcək anlayışı yox, gündəlik həyatın bir hissəsi kimi qəbul olunur. Bir vaxtlar yalnız texnoloji şirkətlərin maraq dairəsində olan AI alətləri bu gün mediadan bank sektoruna, təhsildən dizayna, hətta dövlət xidmətlərinə qədər geniş sahələrdə istifadə edilir. Azərbaycanda da bu dəyişikliklər getdikcə daha aydın hiss olunur və cəmiyyətdə belə bir sual yaranır: süni intellekt iş yerlərini əlindən alır, yoxsa yeni imkanlar yaradır?

Patrul.az mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Aparılan müşahidələr göstərir ki, ən böyük dəyişiklik informasiya və yaradıcılıq yönümlü sahələrdə baş verir. Media və jurnalistika, dizayn, marketinq, tərcümə və analitika sahələrində AI alətləri artıq sürət və məhsuldarlığı artıran əsas vasitəyə çevrilib. Bir jurnalistin bir gündə hazırladığı material sayının artması, dizaynerlərin ilkin eskizləri saniyələr içində əldə etməsi və şirkətlərin müştəri davranışlarını daha tez analiz etməsi bu texnologiyanın real təsirini göstərir.

Bununla yanaşı, süni intellekt əmək bazarında psixoloji gərginlik də yaradıb. Araşdırmalar göstərir ki, AI-dən ən çox qorxanlar texnologiya ilə ayaqlaşmayan və ixtisasını yeniləməyən işçilərdir. Çünki artıq bazar yalnız diplom yox, adaptasiya bacarığı tələb edir.

Digər tərəfdən, süni intellekt tamamilə yeni peşələrin formalaşmasına da səbəb olub. AI operatorları, data analitikləri, texnologiya etikası üzrə mütəxəssislər, kontent nəzarətçiləri kimi ixtisaslar son iki ildə əmək bazarında daha çox görünməyə başlayıb. Bu isə onu göstərir ki, AI bəzi işləri sıradan çıxarsa da, onların yerinə daha fərqli və yüksək bacarıq tələb edən sahələr yaradır.

Azərbaycan reallığında diqqət çəkən məqamlardan biri də odur ki, süni intellektdən istifadə edən müəssisələr daha çevik və rəqabətədavamlı olur. Bu isə əmək bazarında ikili mənzərə yaradır: bir tərəfdə yeniliyə açıq, texnologiya ilə işləyən işçilər, digər tərəfdə isə köhnə iş modellərinə bağlı qalanlar. Fərq ildən-ilə daha da dərinləşir.

Mütəxəssislər hesab edir ki, problemin həlli süni intellektlə mübarizə aparmaqda yox, onunla işləməyi öyrənməkdədir. 2025-ci ilin sonuna doğru artıq aydın görünür ki, AI insanı əvəz etmir, amma AI ilə işləyən insan, AI-dən istifadə etməyən insanı əvəz edir. Bu da əmək bazarının yeni qaydasını formalaşdırır.

Nəticə etibarilə, süni intellekt Azərbaycanda iş həyatında nə fəlakətdir, nə də möcüzə. O, sadəcə dəyişiklikdir. Bu dəyişiklikdən qorxan uduzur, onu anlayan və uyğunlaşan isə yeni dövrün qalibi olur. 2025-ci ilin sonunda ən böyük fərq məhz buradan keçir.

Ləman Sərraf