Dünyada alkoqol istifadəsi bir çox ölkədə sosial problemlər, sağlamlıq riskləri və ailə münasibətlərinin pozulması ilə əlaqələndirilir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da daxil olmaqla beynəlxalq səhiyyə qurumlarının hesabatlarında spirtli içkilərin həddindən artıq istifadəsinin qaraciyər xəstəlikləri, ürək-damar problemləri, psixoloji pozuntular və yol-nəqliyyat hadisələri ilə birbaşa əlaqəli olduğu vurğulanır. Lakin bütün ölkələr üçün bu mənzərə eyni deyil. Bəzi dövlə tlərdə alkoqol istehlakı son dərəcə aşağı səviyyədədir və bu, əsasən dini inanclar, mədəni dəyərlər və sərt hüquqi tənzimləmələrlə izah olunur.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, alkoqol istehlakının ən aşağı olduğu ölkələr əsasən müsəlman əhalinin üstünlük təşkil etdiyi regionlarda yerləşir. Bu ölkələrdə spirtli içkilər ya tam qadağandır, ya da ciddi nəzarət altındadır. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanında alkoqol istehsalı, satışı və istifadəsi qanunla qadağan olunub və bu qaydanın pozulması ağır cəzalarla nəticələnir. Eyni yanaşma Küveyt və Əfqanıstan kimi ölkələrdə də mövcuddur. Bu cür sərt qanunvericilik alkoqol istifadəsinin kütləvi şəkildə yayılmasının qarşısını alır. Bununla yanaşı, İslam Respublikasına əsaslanan İran da alkoqol istehlakının çox aşağı olduğu ölkələr sırasındadır. Burada spirtli içkilər rəsmi olaraq qadağan edilsə də, qeyri-rəsmi istifadə halları mövcuddur, lakin statistik göstəricilər dünya ortalaması ilə müqayisədə xeyli aşağıdır. Pakistan, Banqladeş və İndoneziya kimi ölkələrdə isə alkoqol tam qadağan edilməsə də, dini və mədəni səbəblərdən geniş yayılmayıb və əsasən qeyri-müsəlman icmalar və ya turistlər tərəfindən istifadə olunur. Maraqlıdır ki, alkoqol istehlakının aşağı olması təkcə dini faktorlarla məhdudlaşmır. Bəzi ölkələrdə ictimai qınaq, ailə dəyərlərinin güclü olması və sağlam həyat tərzinə üstünlük verilməsi də bu göstəricilərə təsir edir. ÜST-nin hesabatlarında qeyd olunur ki, alkoqolun az istifadə edildiyi ölkələrdə qaraciyər xəstəlikləri və alkoqolla bağlı yol qəzalarının sayı da nisbətən aşağı olur. Bu isə həmin ölkələrdə ictimai sağlamlıq göstəricilərinə müsbət təsir göstərir. Nəticə etibarilə, alkoqol istehlakının aşağı səviyyədə olduğu ölkələrdə bu durum təsadüfi deyil. Dini inanclar, mədəni normalar və hüquqi mexanizmlər bir-birini tamamlayaraq spirtli içkilərin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsinin qarşısını alır. Beynəlxalq araşdırmalar da göstərir ki, alkoqol istifadəsinə nəzarətin güclü olduğu cəmiyyətlərdə sosial və sağlamlıq problemlərinin miqyası daha məhdud olur.

Ləman Sərraf