İnsan göz yaşları emosiyaların ifadəsi kimi qəbul edilsə də, əslində onlar göz sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayan mürəkkəb bioloji mayedir. Ağlayarkən dodaqlarımıza çatan göz yaşlarının duzlu dadı təsadüfi deyil. 

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, bunun səbəbi onların tərkibində olan mineral maddələr, xüsusilə də natrium xlorid – yəni adi xörək duzudur.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, göz yaşları əsasən sudan ibarət olsa da, onların tərkibində duzlar, zülallar, fermentlər və digər vacib maddələr də mövcuddur. Göz yaşı mayesindəki duzun miqdarı qanda və tüpürcəkdə olan səviyyəyə yaxın olduğundan onun xarakterik duzlu dadı yaranır. Bu konsentrasiya normal şəraitdə gözlər üçün təhlükə yaratmır və əksinə, göz səthinin sağlam qalmasına kömək edir.

Göz yaşlarının tərkibində diqqət çəkən maddələrdən biri də lizozim fermentidir. Bu ferment bakteriyalara qarşı təbii müdafiə funksiyası daşıyır və gözün selikli qişasını mikroorqanizmlərdən qorumağa kömək edir. Buna görə də göz yaşları yalnız emosional reaksiyanın deyil, həm də immun sisteminin bir hissəsi hesab olunur.

Alimlər göz yaşlarını üç əsas növə ayırırlar. Bazal göz yaşları göz səthini daim nəmləndirərək qurumanın qarşısını alır. Reflektor göz yaşları isə tüstü, toz və ya kəskin qoxu kimi qıcıqlandırıcı maddələrə qarşı yaranır və gözü təmizləyir. Emosional göz yaşları isə kədər, sevinc, həyəcan və ya güclü stress zamanı ifraz olunur.

Məhz emosional göz yaşları bəzi hallarda daha duzlu və ya azacıq acımtıl hiss edilə bilər. Bunun səbəbi orqanizmin stress vəziyyətinə verdiyi reaksiyadır. Güclü emosiyalar zamanı adrenalin və digər hormonların səviyyəsi yüksəlir, bu da göz yaşı mayesinin kimyəvi tərkibində müvəqqəti dəyişikliklər yarada bilir.

Bu dəyişikliklər bəzən göz yaşlarının daha qatı görünməsinə və göz ətrafında yüngül yanma hissinin yaranmasına səbəb olur. Uzun müddət ağladıqdan sonra gözlərin qızarması, dəridə qıcıqlanma və ya duzlu izlərin qalması da məhz bununla əlaqədardır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu proses tamamilə təbiidir və orqanizmin emosional gərginliyə verdiyi normal reaksiyalardan biridir. Başqa sözlə, ağlayarkən hiss etdiyimiz duzlu dad, yanma və ya yüngül narahatlıq göz yaşlarının mürəkkəb tərkibi və bədənin stressə cavabı ilə bağlıdır.

Beləliklə, göz yaşları sadəcə emosiyaların ifadəsi deyil. Onlar gözləri qoruyan, nəmləndirən və immun müdafiəni gücləndirən mühüm bioloji sistemin bir hissəsidir. Duzlu olmalarının səbəbi isə orqanizmin digər həyati mayelərində olduğu kimi, tərkiblərindəki təbii mineral balansdır.

Ləman Sərraf