Günümüzdə orta aylıq əmək haqqı əvvəlki illərlə müqayisədə artım göstərir. Bu artımın davamlı olub-olmaması isə hələ də açıq qalır. Bəs əmək haqlarındakı yüksəliş gələcəkdə hansı templə davam edəcək?

Bu mövzu ilə bağlı Patrulaz.az-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, Orta aylıq əmək haqqının yüksəlməsi müxtəlif iqtisadi, sosial və institusional amillərlə şərtlənir:

“Orta aylıq əmək haqqının artması bir neçə əsas iqtisadi, sosial və institusional amillərlə bağlıdır.

1. Makroiqtisadi amillər

İqtisadi artım – ÜDM-in artması, yeni istehsal sahələrinin yaranması və məhsuldarlığın yüksəlməsi əməkhaqlarını artırır.

İnflyasiya səviyyəsi – Qiymət artımı nəticəsində nominal maaşlar yuxarı qalxa bilər, amma real maaşın artımı üçün inflyasiyanın idarə olunması vacibdir.

Dövlət büdcəsi siyasəti – Dövlət sektoru maaş artımlarına və minimum əməkhaqqının yüksəldilməsinə qərar verdikdə, bu ümumi orta göstəriciyə təsir edir.

2. Əmək bazarı faktorları

Əmək tələbi və təklifi – İşçi qüvvəsinə tələbin artması (məsələn, yeni layihələr, investisiyalar nəticəsində) maaşları yuxarı çəkir.

İşsizlik səviyyəsi – İşsizlik azaldıqca işçilər üçün rəqabət artır və bu da maaşları yüksəldir.

İşçi qüvvəsinin ixtisas səviyyəsi – Yüksək təhsilli və bacarıqlı kadrların çoxluğu əmək haqqının ümumi səviyyəsini qaldıra bilir.

3. Sektor və struktur dəyişiklikləri

Yüksək maaşlı sahələrin genişlənməsi – Məsələn, neft-qaz, maliyyə, İT sektoru kimi sahələrin böyüməsi ümumi orta əməkhaqqını artırır.

Kənd təsərrüfatından sənaye və xidmət sahələrinə keçid – Əmək məhsuldarlığı yüksək sahələrdə daha yüksək maaş verildiyindən orta göstəriciyə müsbət təsir edir.

4. İnstitusional və sosial faktorlar

Minimum əmək haqqının artırılması – Rəsmi olaraq aşağı maaşlı təbəqənin gəlirləri yüksəldikcə orta əməkhaqqı da artır.

Kollektiv müqavilələr və həmkarlar ittifaqları – İşçi hüquqlarının müdafiəsi maaş artımına təsir edə bilir.

Əmək miqrasiyası – İşçi qüvvəsinin xaricə axını daxildə kadr çatışmazlığı yaradır və işəgötürənləri maaş artırmağa vadar edir.

5. İnnovasiya və texnologiya

Texnoloji yeniliklər və məhsuldarlıq – Daha yüksək səmərəlilik yarandıqda işçilərin dəyəri artır və bu maaşlarda əks olunur”.

Nəticə olaraq, orta aylıq əmək haqqının artması yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də əmək bazarındakı dəyişikliklər, sosial-iqtisadi siyasət, texnoloji inkişaf və işçi qüvvəsinin keyfiyyət göstəriciləri ilə sıx bağlıdır. Bu amillərin düzgün idarə olunması əmək haqlarının davamlı yüksəlişini təmin edə bilər.

Cəmilə Cəfərzadə