Kimisi görüşə, işə və ya dərsə həmişə vaxtından əvvəl gəlir, kimisi isə demək olar ki, hər dəfə gecikir. Maraqlıdır ki, bəzi insanlar üçün gecikmək təsadüfi hal deyil, davamlı davranış formasına çevrilir. Bəs bunun səbəbi xarakter xüsusiyyəti, psixoloji amillər, yoxsa sonradan formalaşan vərdişdir?

Patrulaz-ın araşdırmasına görə, psixoloqlar bildirirlər ki, davamlı gecikməyin arxasında müxtəlif səbəblər dayanır. Onlardan biri vaxtı düzgün qiymətləndirə bilməməkdir. Bəzi insanlar hər işi düşündüklərindən daha qısa müddətdə bitirəcəklərinə inanır və nəticədə planlaşdırdıqları vaxtdan gec yola düşürlər.

Araşdırmalar göstərir ki, mükəmməlliyyətçi insanlar da bəzən tez-tez gecikənlər sırasında olur. Onlar evdən çıxmazdan əvvəl hər detalı ideal vəziyyətə gətirməyə çalışır, xırda dəyişikliklərə həddindən artıq vaxt sərf edirlər. Bu isə görüş və ya iş yerinə gec çatmalarına səbəb olur.

Mütəxəssislərin fikrincə, xroniki gecikmə bəzən stress, narahatlıq və ya motivasiya çatışmazlığı ilə də əlaqəli ola bilər. İnsan vacib hesab etmədiyi və ya getmək istəmədiyi yerə şüuraltı şəkildə gecikə bilər. Digər hallarda isə bu davranış uzun illər ərzində formalaşmış vərdişə çevrilir və insan bunu normal qəbul etməyə başlayır.

Psixoloqlar qeyd edirlər ki, davamlı gecikən insanlar mütləq məsuliyyətsiz olmurlar. Onların bir qismi eyni anda bir neçə işi çatdırmağa çalışır, bəziləri isə planlaşdırma bacarıqlarında çətinlik yaşayır. Bununla belə, mütəmadi gecikmək iş münasibətlərinə, dostluqlara və ailədaxili etimada mənfi təsir göstərə bilər.

Mütəxəssislər problemin həlli üçün gün ərzində görüləcək işləri əvvəlcədən planlaşdırmağı, yola çıxmaq üçün əlavə vaxt ayırmağı, xatırlatma funksiyalarından istifadə etməyi və real vaxt hesablamaları aparmağı tövsiyə edirlər. Kiçik dəyişikliklər belə zamanla bu vərdişin aradan qalxmasına kömək edə bilər.Davamlı gecikmək təkcə xarakter məsələsi deyil. Bu davranış vaxtın düzgün idarə olunmaması, psixoloji amillər və sonradan formalaşan vərdişlərin birgə təsiri nəticəsində yaranır. Düzgün planlaşdırma və vaxt intizamı üzərində işləməklə bu problemi azaltmaq mümkündür.

Cəmilə Cəfərzadə