Patrul.az media şirkətinin rəhbəri Səməndər Niftəliyev yazır:

“Sosial şəbəkələr real həyatda baş verən şiddət görüntülərinə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirir. Qan, fiziki zorakılıq, qətl və ya konkret şəxslərə qarşı hücum səhnələrini əks etdirən paylaşımlar sürətlə silinir, istifadəçi hesabları bloklanır və ya məhdudlaşdırılır. Rəsmi izah isə dəyişmir: bu cür məzmun icma qaydalarına ziddir və təhlükəlidir. Lakin eyni platformalarda azyaşlıların diqqətini cəlb edən, açıq şəkildə şiddət, silahlanma və qətl üzərində qurulmuş kompüter oyunlarının reklamları sərbəst şəkildə yayımlanır. Bu ziddiyyət cəmiyyətdə haqlı suallar doğurur.

Məsələnin kökündə şiddətin təqdim olunma forması dayanır. Sosial şəbəkələr real, sənədləşdirilmiş və konkret hadisəni əks etdirən şiddəti hüquqi risk kimi qiymətləndirir. Çünki bu cür məzmun platformanı cinayətin yayımçısına çevirə, hüquqi məsuliyyət yarada və beynəlxalq tənzimləyici qurumların müdaxiləsinə səbəb ola bilər. Buna görə də real şiddət dərhal silinir.

Kompüter oyunları və onların reklamları isə hüquqi baxımdan fərqli kateqoriyada təqdim olunur. Bu məzmun “virtual”, “fantaziya”, “oyun ssenarisi” və ya “əyləncə məhsulu” adı altında yayılır. Silahdan istifadə, kütləvi qətl səhnələri və hücumlar real hadisə kimi deyil, uydurma bir dünyada baş verən proses kimi göstərildiyi üçün qaydalardan yan keçə bilir. Platformalar üçün əsas meyar şiddətin özü deyil, onun real olub-olmamasıdır.

Digər mühüm amil iqtisadi maraqlardır. Şiddət yönümlü mobil oyunlar sosial platformaların ən böyük reklamverənləri sırasındadır. Bu oyunlar milyardlarla dollar dövriyyə yaradır və reklam bazarının mühüm hissəsini təşkil edir. Platformalar üçün bu reklamların tam qadağan edilməsi ciddi maliyyə itkiləri deməkdir. Nəticədə şiddət məzmunu formal olaraq qaydalara uyğunlaşdırılır, lakin mahiyyət etibarilə dəyişmir.

Yaş məhdudiyyətləri isə əksər hallarda kağız üzərində qalır. Oyunların 16+ və ya 18+ kimi qeyd olunmasına baxmayaraq, onların reklamları hər yaş qrupunun qarşısına çıxır. Uşaq həmin oyunu yükləməsə belə, gün ərzində dəfələrlə silah, hücum və öldürmə səhnələri ilə qarşılaşır. Bu isə psixoloji baxımdan ciddi risk yaradır. Çünki real şiddət qorxu doğurur, oyunlaşdırılmış şiddət isə normallaşdırılır və maraq obyektinə çevrilir.

Əslində sosial şəbəkələr şiddəti tam qadağan etmir, onu məsuliyyət daşımadıqları formaya salır. Real hadisəni silir, lakin şiddəti estetikləşdirilmiş, oyunlaşdırılmış və cəlbedici formada yaymağa imkan verir. Bu isə xüsusilə azyaşlılar üçün daha təhlükəlidir, çünki onların şüuraltında zorakılıq adi və qəbulolunan davranış modeli kimi formalaşır.

Nəticə etibarilə problem texniki deyil, etik və hüquqi xarakter daşıyır. Mövcud qaydalar platformaları qoruyur, lakin uşaqların psixoloji təhlükəsizliyini təmin etmir. Sosial şəbəkələr üçün əsas sual şiddətin cəmiyyətə təsiri deyil, bu məzmunun onlara hüquqi və maliyyə baxımından problem yaradıb-yaratmamasıdır.

Bu səbəbdən real şiddət sürətlə silinir, amma şiddəti təbliğ edən oyun reklamları sərbəst şəkildə uşaqların qarşısına çıxır. Problemin həlli isə yalnız valideyn nəzarəti ilə deyil, platformaların məsuliyyət daşıyan, vicdanlı və uşaqyönümlü rəqəmsal siyasət formalaşdırması ilə mümkün ola bilər.

Belə halların qarşısının alınması üçün mövcud boşluqlar aradan qaldırılanadək valideynlər uşaqlar üzərində nəzarəti maksimum səviyyədə gücləndirməli, onların rəqəmsal mühitdə qarşılaşdığı məzmunu diqqətlə izləməlidirlər.”