Son illərdə ikinci əl məhsul bazarında diqqət çəkən ifadələrdən biri də “zəmanətli ikinci əl məhsul” anlayışıdır. Xüsusilə telefon, kompüter, məişət texnikası və avtomobil satışlarında bu ifadə alıcıların etibarını qazanmaq üçün geniş istifadə olunur. İlk baxışda belə məhsullar daha təhlükəsiz seçim kimi görünür. Bu zəmanət həqiqətən alıcını qoruyan mexanizmdir, yoxsa sadəcə satışları artırmağa yönəlmiş marketinq üsulu?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, əslində, “zəmanətli ikinci əl məhsul” anlayışı tamamilə uydurma deyil. Bir çox ölkələrdə və böyük satış platformalarında ikinci əl məhsullar satışa çıxarılmazdan əvvəl texniki yoxlamadan keçirilir, təmir olunur və müəyyən müddət üçün zəmanətlə təqdim edilir. Belə hallarda alıcı məhsulda qüsur aşkar edərsə, onu geri qaytara, dəyişdirə və ya pulsuz təmir etdirə bilir. Bu, yeni məhsullarda tətbiq olunan zəmanət sisteminə bənzər bir mexanizmdir.

Lakin bazarda bütün “zəmanətli” məhsullar eyni səviyyədə təminat təqdim etmir. Bəzi satıcılar zəmanət sözündən istifadə etsələr də, bunun hüquqi və ya texniki məzmunu olduqca məhdud olur. Məsələn, məhsula yalnız bir neçə günlük yoxlama müddəti verilə və ya zəmanət yalnız müəyyən hissələri əhatə edə bilər. Bəzən isə zəmanətin şərtləri alıcıya əvvəlcədən tam izah edilmir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, alıcılar “zəmanətli” ifadəsini gördükdə ilk növbədə zəmanətin müddətini, hansı nasazlıqları əhatə etdiyini və bunun yazılı şəkildə təqdim olunub-olunmadığını yoxlamalıdırlar. Əgər zəmanət yalnız şifahi vədlərlə məhdudlaşırsa, onun hüquqi qüvvəsi zəif ola bilər.

İkinci əl elektronika bazarında bu yanaşma xüsusilə geniş yayılıb. Bir çox şirkət istifadə olunmuş smartfonları, noutbukları və digər cihazları texniki yoxlamadan keçirdikdən sonra yenidən satışa çıxarır. Bu proses beynəlxalq bazarda “refurbished”, yəni yenilənmiş məhsul modeli kimi tanınır. Belə məhsullar adətən həm daha ucuz olur, həm də müəyyən zəmanətlə satıldığı üçün alıcılar üçün cəlbedici görünür.

Psixoloqlar isə qeyd edirlər ki, “zəmanət” sözü alıcılarda təhlükəsizlik hissi yaradır və satınalma qərarına ciddi təsir göstərir. Məhz buna görə marketinq mütəxəssisləri bu ifadədən geniş istifadə edirlər. Ancaq zəmanətin mövcudluğu məhsulun mütləq problemsiz olması demək deyil. O, sadəcə yarana biləcək problemlər zamanı alıcının müəyyən hüquqlara malik olduğunu göstərir.

Nəticə etibarilə, “zəmanətli ikinci əl məhsul” anlayışı həm real təminat mexanizmi, həm də güclü marketinq aləti ola bilər. Burada əsas fərqi zəmanətin necə tətbiq olunması müəyyən edir. Əgər məhsul yoxlanılıb, sənədləşdirilmiş zəmanət təqdim olunub və alıcının hüquqları qorunursa, bu, həqiqi təminat hesab edilə bilər. Əks halda, “zəmanətli” ifadəsi sadəcə diqqət cəlb edən reklam vasitəsinə çevrilə bilər. Buna görə də mütəxəssislər ikinci əl məhsul alarkən təkcə qiymətə deyil, zəmanətin məzmununa və şərtlərinə də diqqətlə yanaşmağı tövsiyə edirlər.

Ləman Sərraf