Azərbaycan COP29-a uğurla ev sahibliyi etməklə beynəlxalq iqlim gündəmində mühüm rol oynadı və bir çox vacib təşəbbüslərin müzakirə olunduğu platforma yaratdı. 2025-ci ildə Braziliyanın Belém şəhərində keçiriləcək COP30 öncəsi bu təcrübənin davamı kimi Azərbaycanın iqlim diplomatiyasındakı mövqeyi diqqət mərkəzindədir.

Bəs COP29-da əldə olunan nəticələr və Azərbaycanın ev sahibliyi təcrübəsi COP30 prosesinə necə təsir göstərəcək və ölkəmizin iqlim diplomatiyasındakı rolu bundan sonra necə formalaşacaq?

Deputat Mehriban Vəliyeva bu barədə Patrul.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan COP29-da qazandığı təcrübə və təşəbbüslərlə COP30-da qlobal iqlim diplomatiyasında daha təsirli və fəal rol oynamağa hazırlaşır:

“Azərbaycan COP30-a doğru: Yaşıl diplomatiyanın Belémdə davamı.”

COP30 tək bir konfrans deyil, Azərbaycanın COP29-dan COP30-a uzanan “yaşıl diplomatiya xətti”nin məntiqi davamıdır. Bu mərhələ ölkəmizin beynəlxalq iqlim gündəmindəki mövqeyini möhkəmləndirmək və əldə etdiyi təcrübəni qlobal əməkdaşlıq müstəvisinə çıxarmaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan artıq yalnız ev sahibi ölkə kimi deyil, iqlim diplomatiyasının fəal iştirakçısı, təşəbbüskarı və regional lideri kimi çıxış edir. COP30 Azərbaycanın iqlim siyasətində yeni mərhələ – təsir imkanlarının genişlənməsi və diplomatik məsuliyyətin artması dövrünü açır.

COP29 çərçivəsində Azərbaycan “Bakı Maliyyə Hədəfi”nin formalaşması, karbon bazarlarının tənzimlənməsi, adaptasiya mexanizmləri və “zərər və ziyan” fondu üzrə qərarların qəbulunda aktiv iştirak etdi. Bu təcrübə COP30-da qlobal maliyyə, karbon ticarəti və adaptasiya tədbirlərinin icrası kontekstində praktiki model kimi təqdim edilə bilər.”

M.Vəliyeva Azərbaycanın COP30-da etibarlı diplomatik körpü rolunu davam etdirdiyini vurğulayıb:

“Azərbaycan həm regionlararası, həm də qlobal səviyyədə diplomatik körpü rolunu gücləndirir. İnkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında qurulan bu körpü COP30-da ölkəmizin etibarlı tərəfdaş və təcrübə paylaşan aktor kimi mövqeyini daha da gücləndirəcək.

Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova COP30 çərçivəsində çıxışında bu məqamı xüsusi vurğulayıb:

“Azərbaycan bütün tərəflər üçün ədalətli, inklüziv və real nəticələrə əsaslanan iqlim gündəliyi formalaşdırmağa nail oldu.”

Beləliklə, COP29 təkcə iqlim danışıqları platforması deyil, həm də beynəlxalq etimadın və diplomatik məsuliyyətin göstəricisinə çevrildi.”

Deputat həmçinin bildirib ki, Azərbaycan COP30-da Bakı Maliyyə Hədəfi və karbon bazarları sahəsindəki təcrübəsini ədalətli və şəffaf iqlim maliyyəsi modeli kimi təqdim edəcək:

“Azərbaycanın Bakı Maliyyə Hədəfi Belém konfransının əsas müzakirə mövzularından biri olacaq. Azərbaycan bu təşəbbüs vasitəsilə iqlim maliyyəsinin yalnız zəngin ölkələrdən asılı olmadan, regional əməkdaşlıqlar və yeni fondlar vasitəsilə yönləndirilməsini təklif edir.

Bu model Latın Amerikası, Afrika və Asiya ölkələri üçün ədalətli maliyyə paylanmasının nümunəsi kimi təqdim olunur.

COP29-da əldə edilən mühüm razılaşmalardan biri karbon bazarlarının tənzimlənməsi idi. Azərbaycan bu sahədə yaratdığı hüquqi və institusional çərçivəni Belémdə təqdim etməklə iqlim layihələrinin monitorinq və hesabat mexanizmlərinin şəffaflığını artırmaq məqsədini ortaya qoyur.”

M.Vəliyeva Azərbaycanın COP30-da yaşıl enerji, ədalətli diplomatiya və qlobal tərəfdaşlıq modeli ilə iqlim siyasətində lider mövqeyini möhkəmləndirdiyini də bildirib:

“Yaşıl enerji və texnoloji transformasiya modelləri də diqqət çəkir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaradılan “yaşıl enerji zonaları”, “ağıllı kənd” və bərpa olunan enerji parkları Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf modelini nümayiş etdirir.

Bu layihələr COP30-da texnoloji və sosial baxımdan balanslı enerji keçidi təcrübəsi kimi təqdim olunacaq.

Diplomatiya və qlobal körpü rolu baxımından Azərbaycan COP29-da Qlobal Şimal və Qlobal Cənub arasında dialoq körpüsü yaratdı. Braziliyada keçiriləcək COP30-da bu missiya davam etdiriləcək.

Sahibə Qafarovanın sözləri ilə desək:

“Azərbaycan nəinki regional lider, həm də iqlim ədalətinin beynəlxalq müdafiəçisidir.”

Bu, Azərbaycanın iqlim diplomatiyasında balanslaşdırılmış və çoxşaxəli əməkdaşlıq modelini təmsil etdiyini göstərir.”

COP30 Azərbaycanın beynəlxalq rolunu bir neçə istiqamətdə möhkəmləndirəcək:

Qlobal tərəfdaş kimi mövqe – Azərbaycan artıq iqlim gündəliyinin passiv iştirakçısı deyil, konkret təklif və nəticə formalaşdıran tərəfdir.

Regional liderlik – Qafqaz və Xəzər hövzəsində aparıcı iqlim təşəbbüslərinin müəllifi kimi Azərbaycan yeni əməkdaşlıq formatlarında əsas rol oynaya bilər.

Maliyyə və texnologiya transferi – COP29 təcrübəsi əsasında Azərbaycan iqlim maliyyəsinin ədalətli bölüşdürülməsi və yaşıl texnologiyaların tətbiqində vasitəçi rolunu oynaya bilər.

Parlament diplomatiyası – Milli Məclisin aktiv iştirakı gələcəkdə iqlim qanunvericiliyinin beynəlxalq harmonizasiyasına mühüm töhfə verəcək.

Bakı COP29-u ilə Azərbaycan yalnız bir konfransa ev sahibliyi etmədi — qlobal etimad qazandı. Bu uğur Azərbaycanın iqlim siyasətində davamlı, məsuliyyətli və təşəbbüskar rolunun təməlini qoydu. Belémdə keçiriləcək COP30 isə bu siyasətin yeni diplomatik mərhələsini formalaşdıracaq. Azərbaycanın təqdim etdiyi “yaşıl diplomatiya xətti” artıq regional deyil, qlobal iqlim idarəçiliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilməkdədir.

Cəmilə Cəfərzadə