Son illərdə gənclər arasında diqqət dağınıqlığı, motivasiyanın tez itməsi və başladıqları işi yarımçıq qoyma halları daha çox müşahidə olunur. Bu vəziyyətin həm gündəlik həyat tərzi, həm də psixoloji faktorlarla bağlı olduğu düşünülür.

Bəs, bu tendensiyanın əsas psixoloji səbəbləri nələrdir?

Bu barədə psixoloq Orxan Şəfizadə Patrul.az-a açıqlamasında bildirib ki, gənclərdə tez bezmə və yarımçıq qoyma davranışı əsasən sosial media təsiri, diqqət dağınıqlığı, motivasiya zəifliyi və psixoloji gərginlik kimi müasir dövr faktorları ilə bağlıdır:

“Son dövrlərdə gənclər arasında tez bezmək, başladıqları işi yarımçıq qoymaq və marağın sürətlə itməsi sadəcə “tənbəllik” deyil. Bu, daha dərin psixoloji və sosial faktorların nəticəsidir. Psixoloq baxımından əsas səbəbləri belə izah etmək olar:

Dopamin asılılığı və sürətli həzz mədəniyyəti

Sosial media, qısa videolar və ani mükafat sistemi beyində dopamin dövranını pozur. İnsan uzunmüddətli səbr tələb edən işlərdə eyni həzzi ala bilmir və tez sıxılır.

Diqqət dağınıqlığı (attention fragmentation)

Eyni anda çox informasiya qəbul etmək (TikTok, Instagram, mesajlar və s.) beynin fokuslanma qabiliyyətini zəiflədir. Nəticədə bir işə uzun müddət diqqət saxlamaq çətinləşir.

Perfeksionizm və uğursuzluq qorxusu

Gənclər çox vaxt hər şeyi ideal etmək istəyir. İlk çətinlikdə “alınmadısa, deməli mənlik deyil” düşüncəsi yaranır və işi yarımçıq qoyurlar.

Daxili motivasiyanın zəifliyi

Bir çox hallarda seçimlər insanın öz istəklərinə deyil, cəmiyyətin gözləntilərinə əsaslanır. Bu zaman maraq tez sönür, çünki fəaliyyət “özününkü” olmur.

Özünüdərk və məqsəd çatışmazlığı

Kim olduğunu və nə istədiyini bilməyən insan tez-tez istiqamət dəyişir. Bu isə davamlılıq problemini yaradır.

Stress və emosional tükənmə (burnout)

Hətta gənc yaşda belə xroniki stress və daxili gərginlik insanın enerjisini azaldır. Enerji yoxdursa, davamlılıq da olmur.

Müqayisə və özünə inamın azalması

Başqalarının “uğurlu həyatını” görmək (xüsusilə sosial mediada) insanda “mən bacarmıram” hissi yaradır. Bu da tez vaz keçməyə gətirib çıxarır.

Yekun olaraq vurğulamaq olar ki, bu tendensiya zəiflik deyil, dövrün psixoloji reallığıdır. Müasir dünya sürətlidir, amma insan psixikası hələ də dərinlik və davamlılıq tələb edir. Buna görə də əsas çıxış yolu diqqəti bərpa etmək, daxili motivasiyanı tapmaq və kiçik addımlarla davamlılıq qurmaqdır.”

Cəmilə Cəfərzadə