Borc münasibətləri ilə bağlı mübahisələrdə yazılı müqavilə və ya qəbz olmadıqda, tərəflər arasında aparılan mesaj yazışmaları da sübut kimi gündəmə gələ bilir. Lakin hər mesajın məhkəmədə eyni hüquqi qüvvəyə malik olub-olmaması, onun həqiqiliyinin necə qiymətləndirilməsi və təkbaşına borcun mövcudluğunu sübut edib-etməməsi tez-tez müzakirə olunan məsələlərdəndir.

Bəs borc pulun yalnız mesaj yazışmaları ilə təsdiqlənməsi məhkəmədə sübut kimi qəbul edilə bilərmi? Bu cür yazışmalar hansı hallarda hüquqi əhəmiyyət daşıyır?

Bu barədə Vəkillər Kollegiyasının üzvü Rəşad Əliyev Patrul.az-a açıqlamasında bildirib ki,qanuni qaydada əldə edilmiş mesaj yazışmaları da digər sübutlarla yanaşı məhkəmədə sübut kimi qiymətləndirilə bilər:

“Mülki Prosessual Məcəlləyə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən qanunda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir.

Qanunu pozmaqla əldə edilmiş sübutlardan istifadə olunmasına yol verilmir”.

R.Əliyev qeyd edir ki, şəxsin razılığı olmadan və qanunu pozmaqla əldə edilmiş səs, görüntü və digər məlumatlar məhkəmədə sübut kimi qəbul edilmir:

“Qanunu pozmaqla əldə edilmiş sübut anlayışı mülki hüquq subyektlərinin şəxsi toxunulmazlıq hüququnun pozulması nəticəsində əldə edilmiş sübut mənasını daşıyır. İnsanın səs, görüntü və s. kimi şəxsiyyəti ilə bağlı olan dəyərlərinin onun iradəsi xaricində istifadə olunmasının yolverilməzliyi prinsipi insan şəxsiyyətinin toxunulmazlığını və ona olan hörməti təmin etmək məqsədi daşıyır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 32-ci maddəsinə görə, öz razılığı olmadan kimsənin şəxsi həyatı haqqında məlumatın toplanılmasına, saxlanılmasına, istifadəsinə və yayılmasına yol verilmir. Qanunla müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, heç kəs onun xəbəri olmadan və ya etirazına baxmadan izlənilə bilməz, video və foto çəkilişinə, səs yazısına və digər bu cür hərəkətlərə məruz qoyula bilməz”.

Vəkil vurğulayır ki, tərəflər arasında aparılan və mübahisə ilə bağlı olan mesaj yazışmaları məhkəmədə qanuni sübut kimi istifadə oluna bilər:

“Ancaq Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2021-ci il tarixli Qərarinda qeyd edilir ki, şəxs tərəfindən əqdin qarşı tərəfinin bildirdiyi iradə ifadələrini əks etdirən danışıqların həmin münasibət barəsində yaranan hüquqi mübahisənin həllində istifadə olunması öz-özlüyündə şəxsi toxunulmazlıq hüququna qəsd kimi qiymətləndirilə bilməz. Belə ki, həmin danışıq və yazışmalar əqdin tərəfləri üçün sirr deyildir və mahiyyət etibarı ilə aralarındakı hüquqi münasibətlə bağlı bir-birlərinə yazılı mətn halında çatdırdıqları iradə ifadələrindən və bildirişlərindən fərqlənmir. Bu baxımdan başqa şəxslə deyil, birbaşa əlaqədar tərəflər arasında olan danışıqların mülki mübahisənin həlli zamanı istifadə edilməsi qanunsuz yolla əldə edilmiş sübut hesab olunmur.

Beləliklə, məhkəmədə tərəflər arasındakı mübahisənin mahiyyətinə uyğun olan yazışmalar sübut yükünə malikdir”.

Cəmilə Cəfərzadə