Gecələr fərqinə varmadan dişlərini sıxan və ya qıcayan insanların sayı düşündüyümüzdən daha çoxdur. Bir çoxları bu problemi yalnız səhərlər baş ağrısı, çənə yorğunluğu və ya diş həssaslığı hiss etdikdə anlayır. 

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, tibbdə “bruksizm” adlandırılan bu vəziyyət sadəcə narahatedici vərdiş deyil, vaxtında müdaxilə edilmədikdə ağız və diş sağlamlığı üçün ciddi problemlərə yol aça bilər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bruksizm yuxu zamanı və ya bəzən oyaq halda qeyri-iradi şəkildə dişlərin sıxılması və ya bir-birinə sürtülməsi ilə xarakterizə olunur. İnsanların əksəriyyəti bu hərəkəti etdiyinin fərqində olmur. Problemin ilk siqnalları isə adətən səhərlər özünü göstərir. Baş ağrısı, çənədə gərginlik hissi, üz əzələlərində ağrı, dişlərdə həssaslıq və hətta qulaq ətrafında narahatlıq ən çox rast gəlinən əlamətlər sırasındadır.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, diş sıxma uzun müddət davam etdikdə sadəcə narahatlıq yaratmaqla kifayətlənmir. Daimi təzyiq nəticəsində diş səthində aşınmalar yaranır, dişlərdə çatlar əmələ gələ bilir və bəzi hallarda plomb və protezlər zədələnir. Bundan əlavə, çənə oynaqları da bu yükdən təsirlənərək ağrı, səs gəlməsi, ağız açarkən çətinlik və çeynəmə problemləri yarada bilər.

Araşdırmalar göstərir ki, bruksizmin ən geniş yayılmış səbəbləri arasında stress, narahatlıq, emosional gərginlik və yuxu pozuntuları yer alır. Müasir həyatın yüksək tempi, iş yükü və psixoloji təzyiqlər bir çox insanın gecə istirahətinə də təsir edir. Nəticədə bədən gün ərzində yığılan gərginliyi yuxu zamanı diş sıxma şəklində xaric edə bilir.

Məhz buna görə mütəxəssislər problemin yalnız stomatoloji deyil, həm də psixoloji tərəfinin nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayırlar. Dişləri qorumaq üçün xüsusi gecə qoruyucularından istifadə geniş tətbiq olunan üsullardan biridir. Bu vasitələr dişlərin bir-birinə sürtülməsinin qarşısını alır və aşınma riskini azaldır. Bununla yanaşı, stressin idarə olunması, yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və relaksasiya üsulları da müalicənin mühüm hissəsi hesab olunur.

Bəzi hallarda isə çeynəmə əzələlərinin həddindən artıq fəaliyyətini azaltmaq məqsədilə “masseter botoksu” adlanan üsuldan istifadə edilir. Bu prosedur çənə əzələlərinin gücünü müəyyən qədər zəiflədərək diş sıxmanın yaratdığı təzyiqi azaltmağa kömək edir.

Həkimlər bildirirlər ki, səhərlər mütəmadi baş ağrısı, çənədə yorğunluq və ya dişlərdə həssaslıq hiss edən insanlar bu əlamətləri adi yorğunluq kimi qiymətləndirməməlidirlər. Çünki erkən diaqnoz və vaxtında müdaxilə həm dişlərin, həm də çənə oynaqlarının qalıcı zədələnməsinin qarşısını ala bilər.

Göründüyü kimi, gecə yuxuda baş verən və çox vaxt hiss edilməyən diş sıxma problemi sadə vərdişdən daha ciddi məsələdir. Orqanizmin stressə verdiyi bu səssiz reaksiya vaxtında nəzarət altına alınmadıqda həm sağlamlığa, həm də həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də bruksizmin ilk əlamətlərini vaxtında tanımaq və mütəxəssisə müraciət etmək böyük əhəmiyyət daşıyır.

Ləman Sərraf