İşdən çıxma hər kəs üçün stresli prosesdir, amma qanun bir çox halda işçini müdafiə edir və ona kompensasiya almaq hüququ verir. Əsas məsələ işçinin işdən ayrılmasının hansı səbəblə baş verməsidir. Bəzi hallarda işəgötürən heç bir məbləğ ödəməyə borclu olmur, lakin müəyyən hallarda qanun açıq şəkildə ödəniş edilməsini tələb edir.

Bəs hansı hallarda işdən çıxanlara ödəniş olunur?

Patrul.az-ın araşdırmasına əsasən, ən vacib nüanslardan biri işəgötürənin təşəbbüsü ilə işdən azad edilmə halıdır. Əgər şirkət ixtisar aparırsa, struktur dəyişiklikləri həyata keçirilirsə və ya işçi tutulduğu vəzifəyə ehtiyac qalmadığı üçün işdən azad edilirsə, ona orta aylıq əməkhaqqı məbləğində kompensasiya ödənilməlidir. Bu, Azərbaycan Əmək Məcəlləsinin tələblərindən biridir və ixtisar zamanı işçinin sosial müdafiəsini təmin edir.

Digər hal isə şirkətin ləğv olunmasıdır. Əgər müəssisə fəaliyyətini tam dayandırırsa, işçilər yenə də kompensasiya almaq hüququna malikdirlər. Hətta bəzi hallarda işçinin əmək stajından asılı olaraq əlavə ödənişlər də nəzərdə tutulur.

Əgər işçi sağlamlıq vəziyyətinə görə işləyə bilmirsə və bu, tibbi arayışla təsdiqlənibsə, işdən azad edilərkən ona müəyyən kompensasiya verilməsi mümkündür. Bu, işçinin iradəsindən asılı olmayan hal kimi qiymətləndirilir.

Bəzən işəgötürən əmək müqaviləsini qaydaları pozaraq ləğv edir. Məsələn, xəbərdarlıq müddətinə əməl etmir, əsassız səbəb göstərir və ya sənədləşmədə pozuntulara yol verir. Belə hallarda işçi həm kompensasiya, həm də əmək hüquqlarının pozulmasına görə əlavə ödəniş tələb edə bilər.

Lakin bir məqamı unutmaq olmaz: işçi öz təşəbbüsü ilə – yəni ərizə yazaraq işdən ayrılırsa, bu halda kompensasiya verilmir. Yalnız istifadə edilməmiş məzuniyyət günlərinin pulu ödənilir.

Bir sözlə, işdən çıxanlara pul ödənilməsi – ixtisar, müəssisənin bağlanması, sağlamlıq səbəbi və ya işəgötürənin qayda pozuntuları kimi hallarda mümkündür. Qanun bu vəziyyətləri müdafiə edir və məqsəd işçini çətin dövrdə minimum sosial riskdən qorumaqdır.

Ləman Sərraf