Müasir dövrün ən böyük texnoloji inqilablarından biri olan internet, xüsusilə 1997-2012-ci illər arasında doğulan Z nəsli üçün həyatın ayrılmaz bir hissəsinə çevrilib. “Rəqəmsal yerlilər” kimi tanınan bu nəsil, dünyanı smartfon ekranlarından tanıyır, sosiallaşır və öyrənir. Lakin bu sıx bağlılıq, özü ilə bərabər ciddi bir problemi – internet asılılığını gətirib. Bu asılılıq sadəcə vaxt itkisi deyil, həm də psixoloji, sosial və fiziki sağlamlıq üçün yeni çağırışlar yaradır.

Patrul.az araşdırmalarına görə, aparılan monitorinqlər və ekspert rəyləri əsasında Z nəslinin internet vərdişləri ilə bağlı aşağıdakı mühüm məqamlar müəyyən edilmişdir:

Araşdırmalar göstərir ki, sosial şəbəkələrdə alınan hər bir bildiriş və “like” beyində müvəqqəti həzz mərkəzini aktivləşdirir. Z nəsli nümayəndələri bu rəqəmsal təsdiqi tapmadıqda özlərini təcrid olunmuş və dəyərsiz hiss etməyə başlayırlar.

Maraqlıdır ki, internetdə minlərlə “dostu” olan gənclər, real həyatda ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkirlər. Virtual aləmdə keçirilən vaxt artdıqca, gənclərin empatiya qurma bacarığı zəifləyir və depressiv hallara meyillilik artır.

Gecə saatlarında ekranlardan yayılan mavi işıq yuxu hormonunun ifrazını ləngidir. Bu da Z nəslində xroniki yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və təhsildə geriləmə kimi fəsadlara yol açır.

İnternetə hədsiz bağlılıq gənclərin yaddaş strukturunu da dəyişir. Hər şeyi Google-da tapa biləcəyini bilən beyin, məlumatı yadda saxlamağa ehtiyac duymur, bu isə uzunmüddətli perspektivdə analitik düşünmə qabiliyyətinə mənfi təsir göstərir.

Nəticə etibarilə, internet Z nəsli üçün nə qədər böyük imkanlar açsa da, onun “qulu” olmaq gənclərin gələcək potensialını məhdudlaşdırır. Texnologiyadan effektiv istifadə ilə asılılıq arasındakı o incə cizgini qorumaq bu günün əsas tələbidir.

Cəmilə Cəfərzadə