Azərbaycanda “13-cü maaş” anlayışı hər iş yerində tətbiq olunan ümumi qayda deyil, amma bir sıra sahələrdə və müəssisələrdə bu ənənə mövcuddur. Əslində, 13-cü maaş ilin sonunda əməkdaşların gördüyü işə təşəkkür mahiyyəti daşıyan illik bonus kimi qiymətləndirilir. Bu ödəniş əməkhaqqının tərkib hissəsi deyil, daha çox müəssisənin maliyyə göstəricilərindən və daxili qaydalarından asılı olan əlavə mükafatdır.

Bəs “13-cü maaş” kimlərə verilir?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, Azərbaycanda əsasən dövlət qurumlarında çalışan bəzi işçilərə, xüsusilə də sosial sahədə, təhsil və mədəniyyət müəssisələrində, həmçinin müəyyən dövlət layihələrində çalışanlara ilin sonunda əlavə ödəniş ayrıldığı hallar olur.

Bundan başqa, özəl şirkətlərin bir qismi xüsusən banklar, böyük korporasiyalar, xarici şirkətlər və yüksək dövriyyəli müəssisələr il boyu əldə etdikləri mənfəətin bir hissəsini əməkdaşlarına bonus kimi təqdim edir. Bu, həm motivasiya, həm də işçilərin şirkətə bağlılığını artırmaq məqsədi daşıyır.

13-cü maaş adətən aylıq əməkhaqqının müəyyən faizi, bəzən isə tam məbləği qədər olur. Lakin bunu hər müəssisə öz qaydalarına uyğun müəyyən edir. Eyni zamanda bu bonus yalnız bütün ili işləyən, intizam pozuntuları olmayan və fəaliyyət göstəriciləri yaxşı olan əməkdaşlara verilir.

Bir sözlə, Azərbaycanda 13-cü maaş bir qanunvericilik öhdəliyi deyil, müəssisənin təşəbbüsü ilə verilən əlavə mükafatdır. İşçinin hansı sahədə çalışdığı, təşkilatın maliyyə vəziyyəti və daxilində qəbul etdiyi qaydalar bu ödənişin verilib-verilməməsində həlledici rol oynayır. Bu səbəbdən 13-cü maaş alanlar əsasən müəyyən dövlət qurumlarının əməkdaşları və bonus sistemini tətbiq edən özəl şirkətlərin işçiləridir.

Ləman Sərraf