Son illərdə qlobal istiləşmə ilə bağlı narahatlıq daha da artır. Yeni elmi araşdırmalar göstərir ki, Yer kürəsində temperatur artımının tempi əvvəlki dövrlərlə müqayisədə xeyli sürətlənib və son on ildə demək olar ki, iki dəfə artıb.

Patrul.az “Geophysical Research Letters” jurnalında dərc olunan son tədqiqatın nəticələrinə görə, 2015-ci ildən sonra qlobal temperaturun artım sürəti əvvəlki onilliklərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlib. Alimlər bildirirlər ki, qlobal istiləşmə gözləniləndən daha sürətli gedir və bu prosesin təsirləri artıq dünya üzrə müxtəlif sahələrdə hiss olunmağa başlayıb.

Araşdırmaya əsasən, 1970–2015-ci illər arasında qlobal temperatur hər onillikdə orta hesabla təxminən 0,2°C artıb. Lakin 2015–2025-ci illər dövründə bu göstərici 0,35°C-ə yüksəlib. Bu isə istiləşmə tempinin təxminən 75–80 faiz artması deməkdir.

Tədqiqatçılar bu nəticəyə gəlmək üçün məlumatları geniş şəkildə təhlil ediblər. Onlar iqlimə təsir göstərən təbii faktorların – El-Ninyo hadisələri, vulkan püskürmələri və günəş aktivliyi kimi dəyişkənliklərin təsirlərini statistik modellərlə məlumatlardan çıxarıblar. Bu yanaşma alimlərə qlobal istiləşmənin real tendensiyasını daha dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verib.

Alimlərin hesablamalarına görə, əldə edilən nəticələr istiləşmə tempinin artmasının təxminən 98 faiz ehtimalla real tendensiya olduğunu göstərir. Başqa sözlə, bu dəyişiklik təsadüfi və ya qısamüddətli təbii proseslərin nəticəsi deyil.

Məlumatlar göstərir ki, 2015–2024-cü illər dövrü bəşər tarixində qeydə alınan ən isti onillik olub. 2024-cü il isə sənayeləşmədən əvvəlki dövrlə müqayisədə qlobal temperaturun 1,5°C-dən artıq yüksəldiyi ilk təqvim ili kimi tarixə düşüb.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, mövcud istiləşmə tempi davam edərsə, 2030-cu ilə qədər qlobal temperatur artımı 1,5°C həddini keçə bilər. Bu hədd Paris İqlim Sazişində təhlükəli iqlim dəyişikliklərinin qarşısını almaq üçün müəyyən edilmiş kritik limit hesab olunur.

Bununla belə, bəzi alimlər son illərdə temperaturun sürətlə artmasının səbəbləri ilə bağlı əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər. Onların fikrincə, bu prosesə yalnız istixana qazlarının artması deyil, həm də atmosferdəki aerozolların azalması təsir göstərə bilər. Məsələn, gəmilərin buraxdığı kükürd dioksid hissəcikləri günəş şüalarını qismən geri qaytararaq müəyyən dərəcədə “soyuducu effekt” yaradırdı. Bu emissiyaların azalması isə istiləşmənin daha aydın görünməsinə səbəb ola bilər.

Ekspertlər hesab edir ki, qlobal temperatur artımının sürətlənməsi gələcəkdə ekstremal hava hadisələrinin artması, quraqlıqların güclənməsi, buzlaqların əriməsi və dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi kimi riskləri daha da artıracaq. Bu səbəbdən bir çox beynəlxalq təşkilatlar və dövlətlər iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizənin sürətləndirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.

Araşdırmalar göstərir ki, qlobal istiləşmənin sürətlənməsi artıq təkcə elmi müzakirə mövzusu deyil, həm də dünya ölkələrinin iqtisadiyyatı, enerji siyasəti və ekoloji təhlükəsizliyi üçün ciddi çağırışa çevrilməkdədir.