Slaym bir neçə il öncə uşaq dünyasını rəngli dalğalarla bürüyən, əllərin arasında əzildikcə stressi “udduğu” deyilən, internetdə viral olan bu oyuncaqlar artıq demək olar ki, hər evdə var. Uşaqların saatlarla diqqətini cəmlədiyi, videolarını izləyə-izləyə evdə hazırlamağa çalışdığı bu jel-konsistensiyalı maddələr ilk baxışda zərərsiz, bəlkə də faydalı görünür. Lakin görünməyən tərəfləri, bir çox valideynin və hətta mütəxəssislərin diqqətindən yayınır.

Patrulaz.az slaym oyuncaqların daşıdığı təhlükələri təqdim edir:

Tərkibi həm rəngli, həm də təhlükəlidir?

Slaym oyuncaqlarının hazırlanmasında istifadə edilən maddələrin bir çoxu kimyəvi elementlərə əsaslanır. Boraks (sodium borat), yapışqan (PVA), rəngli boyalar, parfüm qatqıları, parıldayan maddələr – bunların bəziləri, hətta kosmetik və təmizləyici vasitələrdə belə istifadə olunan, ciddi şəkildə dozalanmalı maddələrdir.

Boraks, məsələn, uzunmüddətli və ya tez-tez dəri ilə təmasda olduqda dəri qıcıqlanmasına, əzələ zəifliyinə, həzm sistemində pozuntulara səbəb ola bilər. Uşaqların tez-tez əllərinə apardığı, bəzən ağızlarına yaxınlaşdırdığı slaymın tərkibindəki bu maddələrin miqdarı çox az olsa da, təkrar təmas və udulma riski təhlükəni artırır.

Uşaqların dərisi daha həssasdır

Bir yetkinin dərisi ilə bir uşağın dərisi arasında ciddi fərq var. Uşaqların dərisi daha nazik və daha tez reaksiya verəndir. Slaymı günlərlə, saatlarla oynayan uşaqlarda əl dərisində soyulma, qızartı, qaşınma, bəzən hətta egzema müşahidə olunur. Daha təhlükəlisi isə odur ki, ev şəraitində hazırlanan “homemade slaymlar” internetdə verilən reseptlər əsasında düzgün kimyəvi nisbətlərə əməl olunmadan hazırlanır. Bu isə kimyəvi yanıq və tənəffüs yolu allergiyaları riskini artırır.

Psixoloji təsirləri də araşdırılır

Slaym videolarının “YouTube” və “TikTok”da geniş yayılması, xüsusilə “satisfying” (məmnuniyyətverici) kateqoriyasına daxil edilməsi uşaq beynində asanlıqla asılılıq formalaşdıra bilir. Saatlarla eyni hərəkəti təkrarlayan, diqqətini yalnız bir vizual stimula verən uşaqlarda diqqət dağınıqlığı, emosional tənzimləmədə çətinliklər müşahidə edilə bilər.

Avropa və ABŞ-də təhlükə siqnalları

Avropa Birliyi və ABŞ-nin bəzi uşaq sağlamlığı təşkilatları artıq bazarda olan bəzi slaym markalarına qadağalar və xəbərdarlıqlar tətbiq ediblər. 2018-ci ildə İngiltərədə bir neçə slaym oyuncağının boraks miqdarının təhlükəsiz səviyyədən yüksək olduğu müəyyən edilmişdi. ABŞ-də isə “Consumer Product Safety Commission” (CPSC) bəzi markaları geri çağırmışdı.

Nə etməli?

Valideynlər ilk növbədə aşağıdakı məqamlara diqqət yetirməlidir:

– Slaym alarkən sertifikatlı məhsulları seçmək;

– Evdə slaym hazırlanırsa, tərkibində boraks yerinə təhlükəsiz alternativlərdən istifadə etmək (məsələn, qarğıdalı nişastası və su qarışığı);

– Uşaqlara slaym oyuncağını nəzarətsiz şəkildə verməmək və oynadıqdan sonra əllərini yumağı vərdiş halına gətirmək;

– Slaymın oynanma müddətini müəyyən bir zamana salmaq — “limitsiz oyun” modelindən uzaq durmaq.

Rəngli oyuncaqlar rəngli təhlükələr daşıyır

Slaymın həm estetik, həm rahatladıcı effekti baxımından cazibəsi böyükdür. Amma bu oyuncağın içində gizlənən risklər daha ciddi ola bilər. Uşaqlarımıza keyfiyyətli zaman və təhlükəsiz əyləncə təqdim etmək üçün onların sevdiyi şeyləri daha yaxından tanımalı və nəzarətdə saxlamalıyıq. Rənglər bizi çaşdırmasın.

Ən parlaq olan hər zaman ən təhlükəsiz deyil…

Ləman Sərraf