İnsan həyatının müəyyən bir mərhələsində zamanın necə sürətlə keçdiyini daha dərindən dərk etməyə başlayır. Gənclik illərinin geridə qalması, fiziki və sosial dəyişikliklər, “indiyə qədər nə etdim, bundan sonra nə edəcəyəm?” sualları bir çox insanı daxili hesaba çəkir. Məhz bu dövrdə ortaya çıxan psixoloji vəziyyət orta yaş sindromu, daha geniş yayılmış adı ilə orta yaş böhranı adlandırılır.

Bəs orta yaş böhranının yaranma səbəbləri nələrdir?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, orta yaş sindromu adətən 35–55 yaş aralığında müşahidə olunur və insanın öz həyatından, nailiyyətlərindən, münasibətlərindən və gələcək perspektivlərindən narazılıq hissi ilə müşayiət olunur. Bu, qəfil yaranan bir problem deyil; illər boyu yığılan sualların, təxirə salınmış arzuların və reallaşmamış gözləntilərin nəticəsidir. İnsan bir növ güzgüyə baxır və özünə dürüst suallar verməyə başlayır: “Arzuladığım həyatı yaşayırammı?”, “Seçdiklərim doğrudurmu?”, “Vaxtımı nəyə xərcləmişəm?” və s.

Orta yaş böhranının yaranma səbəbləri çoxşaxəlidir. Ən əsas səbəblərdən biri zamanın məhdudluğunu dərk etməkdir. Gənclikdə hər şey sonsuz kimi görünür, amma orta yaşda insan başa düşür ki, imkanlar və vaxt əvvəlki qədər çox deyil. Digər mühüm amil karyera və maddi gözləntilərlə bağlı məyusluqdur. İllərlə qurulan planların reallaşmaması və ya arzulanan uğurun əldə edilməməsi daxili boşluq yarada bilər.

Bundan başqa, ailə və münasibətlərdə dəyişikliklər də bu sindromu gücləndirir. Uşaqların böyüyüb evdən ayrılması, ailə daxilində məsuliyyətlərin dəyişməsi, uzunmüddətli münasibətlərdə monotonluq hissi insanı emosional olaraq sarsıda bilər. Fiziki dəyişikliklər və sağlamlıqla bağlı narahatlıqlar da psixoloji təsir göstərir: gücün azalması, görünüşdəki dəyişikliklər insanın özünə olan inamını zəiflədə bilər.

Orta yaş sindromu hər nə qədər çətin və narahatedici görünsə də, bu mərhələ eyni zamanda yenidən dəyərləndirmə və dəyişiklik üçün fürsət ola bilər. İnsan bu dövrdə öz istəklərini daha aydın görür, prioritetlərini yenidən müəyyənləşdirir və daha şüurlu qərarlar verməyə başlayır. Əsas məsələ bu vəziyyəti inkar etmək yox, onu anlamaq və düzgün yönləndirməkdir. Çünki orta yaş böhranı bəzən dağılma yox, yeni və daha mənalı bir həyat mərhələsinin başlanğıcı ola bilər.

Ləman Sərraf