İnsanlar zərərli olmasına baxmayaraq sırf qənaətli olduğu üçün luminiset (ağ) lampalardan daha çox istifadə edirlər. Bəs, insanlar nə üçün öz pullarını sağlamlıqlarına qurban verirlər? Bu lampaların zərərləri haqqında nələr bilirik?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, luminiset (enerjiyə qənaət edən ağ/neon) lampalar, közərmə lampalarına nisbətən 80%-ə qədər daha az enerji sərf etsə də, onların sağlamlığa və ətraf-mühitə bir sıra ciddi zərərləri olduğu elmi şəkildə təsdiqlənmişdir. İnsanlar çox vaxt bu zərərlərdən xəbərsiz olaraq, sırf iqtisadi səbəblərdən bu lampalara üstünlük verirlər.

Luminiset lampaların əsas zərərləri bunlardır:

Civə (Merkuri) zəhərlənməsi riski: Bu lampaların daxilində civə buxarı var. Lampa qırıldıqda civə buxarı otaq havasına yayılır və tənəffüs yolu ilə orqanizmə daxil olaraq nevroz, böyrək xəstəlikləri və sinir sisteminin zədələnməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə uşaqlar üçün təhlükəlidir.

Ultrabənövşəyi (UV) şüalanma: Luminiset lampalar az miqdarda da olsa, UV-B və UV-C şüaları yayır. Bu şüalar dəri qıcıqlanmasına, göz zədələnmələrinə və həssas dərisi olanlarda ekzema kimi xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər. Ekspertlər bu lampaların iş masasına və ya yataq otağına yaxın məsafədə istifadəsini məsləhət görmürlər.

Göz yorğunluğu və baş ağrısı (Fliker effekt): Bu lampalar yanarkən insan gözünün birbaşa hiss etmədiyi, lakin beyin tərəfindən qəbul edilən bir titrəyiş (flicker) yaranır. Bu titrəyiş göz yorğunluğu, baş ağrıları, miqren və konsentrasiya pozğunluğuna səbəb olur.

Elektromaqnit şüalanma: Luminiset lampalar, xüsusilə 1 metrdən daha yaxın məsafədə istifadə edildikdə elektromaqnit sahə yaradır, bu da insan orqanizmi üçün zərərlidir.

Yuxu keyfiyyətinin pozulması: Bu lampaların yaydığı “soyuq ağ” işıq, günəş işığını təqlid etdiyi üçün beyində melatonin (yuxu hormonu) istehsalını azaldır. Bu, yuxu pozğunluğuna və sirkad ritmlərin pozulmasına səbəb olur.

Bəs nə etməli?

Luminiset lampa qırıldıqda, otağı dərhal 15-20 dəqiqə havalandırmaq, qırıqları əllə deyil, əlcəklə toplamaq və tozsorandan istifadə etməmək lazımdır. Daha təhlükəsiz və qənaətli alternativ kimi LED lampalar daha məqsədəuyğundur.

Ləman Sərraf