Xroniki böyrək xəstəliyi (XBH) böyrəklərin zədə, infeksiyalar, piylənmə, alkoqoldan sui-istifadə, şəkərli diabet və ya hipertoniya kimi səbəblərə görə tədricən öz funksiyasını itirdiyi ciddi və gizli inkişaf edən bir xəstəlikdir. Xəstəliyin erkən mərhələlərində demək olar ki, heç bir əlamət hiss olunmur. Lakin zədələnmə artdıqca bədən sıra-sıra xəbərdarlıq siqnalları göndərməyə başlayır. Həkimlərin fikrincə, bu əlamətləri vaxtında tanımaq müalicənin nəticəsini yaxşılaşdırır və xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almağa kömək edir.

Patrulaz.az-ın araşdırmasına əsasən xroniki böyrək xəstəliyinin əsas əlamətlərini təqdim edirik:

Ayaqlarda və göz ətrafında şişkinlik

XBH-nin ən erkən görünən əlamətlərindən biri səhər saatlarında göz ətrafında yaranan şişlikdir. Bu hal böyrəklərin zədələnməsi nəticəsində zülalın sidiklə itirilməsi, yəni proteinuriya ilə bağlıdır. Eyni maye yığılması ayaqlarda, topuqlarda və əllərdə də şişkinlik yaradır. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, bu şişkinlik həm böyrək, həm də ürək-qaraciyər problemlərinin göstəricisi ola bilər.

Sidikdə dəyişikliklər

Sidiyin rəngində, qoxusunda və ya miqdarında dəyişikliklər XBH-nin vacib xəbərçisi sayılır. Tualetə daha tez-tez getmək, xüsusilə gecə saatlarında oyanmaq böyrəklərin filtrasiya qabiliyyətinin azalmasından xəbər verir. Köpüklü sidik zülal sızmasının, çəhrayı və ya çay rəngli sidik isə qanaxmanın və böyrək filterlərinin iltihabının göstəricisi ola bilər. Belə hal müşahidə edildikdə dərhal həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.

Yorğunluq və halsızlıq

Böyrəklər normal işləmədikdə qandakı tullantılar toplanır və uremiya yaranır. Bu isə orqanizmdə daimi yorğunluq, halsızlıq və enerji çatışmazlığına gətirib çıxarır. Digər tərəfdən, XBH zamanı böyrəklərdə eritropoetin hormonunun azalması anemiyaya səbəb olur ki, bu da yorğunluğu daha da gücləndirir.

Quru və qaşınan dəri

Böyrəklər toksinləri kifayət qədər süzə bilmədikdə dəri quruyur və davamlı qaşınma yaranır. Mineral balansının pozulması, xüsusilə fosfat və kalsium səviyyələrinin dəyişməsi dəri problemlərini daha da artırır. Dermatoloqlar xəbərdar edir ki, qaşınma təkcə kosmetik problem deyil, həm də böyrək funksiyasının pisləşməsinin mühüm göstəricisidir.

Əzələ krampları

Elektrolit balansının pozulması, xüsusilə kalium, kalsium və fosfat səviyyələrinin dəyişməsi əzələ kramplarına səbəb ola bilər. Bu kramplar tez-tez gecələr baş verir və yuxu keyfiyyətini aşağı salır.

Nə etməli?

Xroniki böyrək xəstəliyi tam geri dönüşlü olmasa da, vaxtında aşkarlanarsa, düzgün qidalanma, maye qəbulu, dərman müalicəsi və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə xəstəliyin gedişatını çox ciddi şəkildə ləngitmək mümkündür. Sidikdə dəyişiklik hiss edirsinizsə, səbəbsiz şişkinlik və halsızlıq varsa, dərinizdə izah olunmayan qıcıqlanma yaranırsa, davamlı əzələ krampları müşahidə olunursa, vaxt itirmədən həkimə müraciət edin. İlkin diaqnoz sağlam böyrəklərin açarıdır.