“Zəka” termini sadəcə insanlara aid edilən anlayış olsa da, ölkələr səviyyəsində də “ortalama IQ”, təhsil nəticələri, elmi-innovasiya bacarıqları kimi göstəricilər vasitəsilə müqayisə edilir. Lakin vurğulamaq vacibdir ki, bu rəqəmlər tam deyil. Zəkanın yaradıcılıq, emosional zəka və sosial bacarıqlarını əhatə etmədiyini unutmaq olmaz.

Patrulaz.az dünyanın ən ağıllı ölkələrinin siyahısını təqdim edir:

Yaponiya – Ortalama IQ’su təxminən 106 civarındadır və güclü təhsil sistemi, texnologiyada davamlı inkişafı ilə fərqlənir.

Çin – Ölkə səviyyəsində yüksək IQ nəticələri göstərir (~107) və təhsil sisteminə qoyduğu səhiyyə, elm-texnologiya sərmayələri onun “zəka” reytinqində yüksəlməsinə kömək edir.

Cənubi Koreya – Təxminən IQ 106 civarında və Asiyada bu sahədə öndə gedən ölkələrdəndir.

Sinqapur – Təhsil və təlim sahəsində dünya səviyyəsində nümunə olan bu ölkə, moyenne olaraq ~105-106 IQ göstəricisinə malikdir.

Finlandiya – Avropada “ən ağıllılar” arasında sayılır; yalnız IQ deyil, həm də təhsil sisteminin keyfiyyəti ilə diqqət çəkir (~101-102 IQ).

Niyə bu ölkələr “ağıllı” hesab edilir?

– Təhsil sistemləri mükəmməldir: erkən yaşlardan STEM (elm, texnologiya, mühəndislik, riyaziyyat) yönümlü yanaşma var.

– Yüksək səviyyəli beynəlxalq testlərdə (məsələn, PISA) və IQ ölçümlərində üst sıralardadırlar.

– Yaradıcı və elmi-texnoloji infrastruktur mövcuddur, eyni zamanda tədqiqatlar, patentlər və innovasiyalarla güclənirlər.

– Sosial və mədəni amillər də rol oynayır: təhsil-öyrənmə mədəniyyəti, ailə və cəmiyyətin bu sahəyə verdiyi dəyər.

Sözün düzü, zəka yalnız I Q deyil, həm də yaradıcılıq, vizyon, problem həll etmə bacarığı və sosial əməkdaşlıqdır. Amma bu ölkələr göstərir ki, sistemli təhsil, davamlı təhsil investisiyaları və yüksək standartlı infrastruktur “ağıllılığın” əsas sütunlarıdır.

Ləman Sərraf