Gecə yuxusu insan orqanizmi üçün sadəcə istirahət deyil, bədənin özünü bərpa etdiyi, zehni və fiziki tarazlığın yenidən qurulduğu həyati bir prosesdir. Müasir həyat tərzi, stress, telefon və kompüter asılılığı, iş qrafikinin pozulması bir çox insanı gecə yuxusuz qalmağa məcbur edir. Lakin bu vərdiş zamanla ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər və təsiri düşündüyümüzdən qat-qat dərindir.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, gecə kifayət qədər yatmadıqda ilk zərbə beyinə dəyir. Yuxusuzluq diqqət və yaddaşı zəiflədir, qərarvermə qabiliyyətini aşağı salır. İnsan daha əsəbi, səbirsiz və emosional olur. Uzun müddət davam edən yuxu çatışmazlığı depressiya, təşviş pozuntuları və hətta panik atak riskini artırır. Təsadüfi deyil ki, psixoloqlar yuxusuzluğu bir çox psixoloji problemlərin “səssiz başlanğıcı” adlandırırlar.

Yuxusuzluq immun sisteminə də ciddi zərər vurur. Gecə yuxusu zamanı orqanizm infeksiyalarla mübarizə aparan hüceyrələri aktivləşdirir. Yuxu pozulduqda isə bədən xəstəliklərə qarşı daha zəif olur, insan tez-tez soyuqlayır, viruslara daha asan yoluxur və sağalma prosesi uzanır. Xüsusilə mövsümi xəstəliklərin artdığı dövrlərdə yuxusuz qalmaq riski daha da artırır.

Hormonal balans da gecə yuxusundan birbaşa asılıdır. Yuxusuz qalan insanlarda aclıq hormonu artır, toxluq hormonu isə azalır. Nəticədə iştaha nəzarətdən çıxır, xüsusilə şirin və kalorili qidalara meyl artır. Bu da artıq çəki və piylənməyə gətirib çıxara bilər. Eyni zamanda insulin balansı pozulduğu üçün şəkərli diabet riski yüksəlir.

Ürək-damar sistemi də yuxusuzluqdan zərər görən əsas sahələrdəndir. Gecə istirahət etməyən orqanizmdə qan təzyiqi yüksəlir, ürək daha çox yüklənir. Araşdırmalar göstərir ki, uzunmüddətli yuxusuzluq infarkt və insult riskini artıran əsas amillərdən biridir.

Bədən gecə yuxusu zamanı özünü yeniləyir, hüceyrələr bərpa olunur, əzələlər dincəlir. Yuxusuzluq isə xroniki yorğunluq, halsızlıq, baş ağrıları və əzələ ağrıları ilə nəticələnir. İnsan səhər oyandıqda dincəlmiş deyil, əksinə daha yorğun hiss edir və bu hal günboyu davam edir.

Nəticə olaraq, gecə yuxusuz qalmaq təkcə bir gecəlik problem deyil, zamanla bütün orqanizmi zəiflədən ciddi bir vərdişdir. Sağlam zehin, güclü immunitet və balanslı həyat üçün keyfiyyətli gecə yuxusu əvəzolunmazdır.

Ləman Sərraf