Güzgü qarşısında seçilən bir köynək, rənginə görə dəyişdirilən bir paltar, görüş öncəsi əllə düzəldilən yaxa… Bütün bunlar sadəcə zövq məsələsidirmi? Yoxsa geyimlər bizdən daha çox şeyi müəyyən edir, nəinki biz geyimləri?

Bu sual uzun müddətdir psixoloqlar, moda nəzəriyyəçiləri və hətta nevroloqlar arasında müzakirə mövzusudur. 

Patrulaz.az-ın araşdırmasına görə, günümüzdə geyim artıq yalnız bədənimizi örtmək üçün deyil, həm də emosiyamızı formalaşdırmaq, özümüzü təqdim etmək və hətta qərarlarımızı yönləndirmək üçün istifadə olunur.

Parçaların psixologiyaya təsiri: “Enclothed cognition”

Elmi aləmdə bu fenomen “enclothed cognition”, yəni geyinilmiş parçaların şüur və davranışa təsiri adlanır. Northwestern Universitetində aparılan tədqiqatlara görə, bir insan ağ xalat geyindikdə onun diqqət və konsentrasiya səviyyəsi artır. Ancaq maraqlısı odur ki, bu effekt yalnız o zaman yaranır ki, həmin şəxs xalatı “həkim xalatı” olaraq qavrayır. Yəni geyim təkcə görünüş deyil, mənəvi anlam daşıyır və o anlamla birlikdə davranışımıza təsir edir.

Rəngin dili: Qırmızı cazibədardır, göy etibarlı

Geyimdəki rəng seçimi də bizim həm özümüzü necə hiss etdiyimizi, həm də başqalarının bizi necə qəbul etdiyini dəyişə bilir. Psixoloji araşdırmalar göstərir ki:

– Qırmızı rəng insanlarda özünəinam və cazibə hissini artırır.

– Göy və boz rənglər peşəkar və sakit təsir bağışlayır.

– Sarı və narıncı daha çox enerji və açıqfikirli olmaqla əlaqələndirilir.

– Qara geyim isə həm nüfuz, həm də sirli xarakter təəssüratı yaradır.

Yəni sadəcə rənglərlə belə, insan ətrafdakı enerjini idarə edə və ya təsirləndirə bilir.

Moda və davranış: Təbliğat yoxsa tərbiyə?

Sosial psixologiyaya görə, insanın davranışlarını dəyişdirmək üçün onun xarici görünüşünü dəyişmək kifayət edə bilər. Məsələn, məktəb uniforması uşaqlarda daha nizamlı davranışla əlaqələndirilir, çünki forma geyinmək “intizam” mesajı verir. Bəzən də gənclər müəyyən geyim tərzlərini öz “azadlıq simvolu” olaraq görür və bu formada davranmağa başlayırlar.

Moda sadəcə “trendləri izləmək” deyil, o, nəyi düşünməli olduğumuzu, necə görünməli və hiss etməli olduğumuzu da kodlayır.

Geyimlər bizi idarə edir, yoxsa biz geyimləri?

Bütün bu tədqiqatlar göstərir ki, geyim tərzimiz özümüzlə apardığımız səssiz bir dialoqdur. Hər səhər seçdiyimiz köynək əslində iç dünyamızın səsinə çevrilir. Elə isə sual yaranır, biz geyimimizi idarə edirik, yoxsa onun yaratdığı imic və hislər bizi?

Görünməz bir güc kimi, geyim bəzən bizə rəhbərlik edir, yəni ruh halımızı dəyişir, davranışlarımızı yönləndirir, hətta həyatımıza dair qərarları belə təsir altına alır.

Əgər bir daha “nə geyinim?” sualını verərkən tərəddüd etsəniz, unutmayın ki, siz təkcə bədəninizə yox, beyninizə də nəsə geyindirmiş olursunuz.

Ləman Sərraf