Mavi işıq artıq sadəcə ekranlarımızdan süzülən bir rəng deyil, yataq otağımıza qədər sızan “görünməz oğru”dur. O, hər gecə bizdən ən qiymətli xəzinəmizi – yuxumuzu və enerjimizi oğurlayır.

Patrul.az bu rəqəmsal işğalın gündəlik həyatımıza necə təsir etdiyinə daha yaxın və maraqlı nümunələrlə izah edib:

Beynimizin “gündüz fırıldağı”

Təsəvvür edin, saat gecə 12-dir, hər tərəf qaranlıqdır, amma siz telefonla “TikTok”da və ya “Instagram”da gəzişirsiniz. Telefonun yaydığı mavi işıq beyninizə “Hey, hələ günorta saat 2-dir, oyaq qal!” siqnalını göndərir. Beyniniz aldanır və yuxu hormonu olan melatonin ifrazını dayandırır.

Misal olaraq, səhər saat 8-də zəngli saat çalanda özünüzü sanki gecə boyu yük daşımış kimi hiss etmənizin əsas səbəbi budur. Melatonin lazımi miqdarda ifraz olunmadığı üçün bədəniniz “təmir rejimini” işə sala bilmir.

“Zombi” baxışları və göz yorğunluğu

Ekrana baxarkən gözlərimizi qırpmağı unuduruq. Normalda dəqiqədə 15-20 dəfə göz qırpırıqsa, ekrana baxanda bu rəqəm 5-ə düşür. Bu da gözlərin qurumasına və  içinə qum dolmuş kimi göynəməsinə səbəb olur.

Misal üçün ofisdə bütün günü kompüter arxasında oturduqdan sonra uzaqdakı yazıları dumanlı görməyiniz ekran yorğunluğunun birbaşa nəticəsidir. Göz əzələləriniz gün boyu “marafon qaçır” və axşam iflic vəziyyətinə düşür.

“Teknoloji boyun” sindromu

Telefonla məşğul olarkən başımızı 45-60 dərəcə aşağı əyirik. Bu zaman boyun sümüklərimizə düşən yük təxminən 27 kiloqram olur. Bu, boynunuzda 7-8 yaşlı bir uşağı daşımağa bərabərdir!

Nümunə, gənc yaşda yaranan boyun ağrıları və çiyin sərtliyi rəqəmsal dünyada “əyilmiş başların” bədəlidir. Hətta mütəxəssislər bunu “müasir dövrün donqarlığı” adlandırırlar.

Uşaqlar: Rəqəmsal “Əmziklər”

Valideynlər bəzən uşaqları sakitləşdirmək üçün planşeti “rəqəmsal əmzik” kimi onlara verirlər. Lakin 2 yaşlı uşağın beyni hələ inkişaf mərhələsində olduğu üçün o sürətli kadrları və parlaq mavi işığı qəbul edə bilmir.

Misal olaraq, yatmazdan əvvəl cizgi filminə baxan uşağın gecə boyu tez-tez oyanması və ya aqressiv davranması mavi işığın onun sinir sistemini həddindən artıq stimullaşdırmasından irəli gəlir.

Nə etməliyik?

20-20-20 qaydası: Hər 20 dəqiqədən bir, 20 fut (6 metr) uzaqlığa, 20 saniyə boyunca baxın. Gözlərinizə “nəfəs” verin.

Narıncı rejim: Telefonunuzda “Gecə rejimi”ni (Night Shift) həmişə aktiv saxlayın. Ekranın saralması melatonin hormonunu qoruyacaq.

Yataq otağını “müqəddəsləşdirin”: Yataq otağını rəqəmsal cihazlardan təmizləyin. Orada yalnız yuxu və sakitlik hökm sürməlidir.

Gecə saatlarında ekranın parıltısını deyil, qaranlığın hüzurunu seçmək sabahkı enerjinizin zəmanətidir.