Hindistanın şimalındakı Banda şəhəri bu il dünyanın ən isti yaşayış məntəqələrindən birinə çevrilib. Burada havanın temperaturu bir neçə dəfə 48 dərəcə Selsini ötərək həm insanların gündəlik həyatını, həm də təbiəti ciddi sınaq qarşısında qoyub. Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu, təkcə lokal hava hadisəsi deyil, iqlim dəyişikliyinin getdikcə daha qabarıq hiss olunan nəticələrindən biridir.

Patrul.az xəbər verir ki, bu barədə “Hamuesgyemant” nəşri məlumat yayıb.

Məlumata görə, Uttar-Pradeş ştatında yerləşən Banda şəhərində 2026-cı il ərzində yeddi dəfə Yer kürəsində günün ən yüksək temperaturu məhz burada qeydə alınıb. Klimatoloq Maksimiliano Herreranın açıqladığı məlumatlara əsasən, may ayında termometrlər 48,2 dərəcə Selsi göstərib. Bu göstərici yalnız rekord rəqəm deyil, həm də bölgədə yaşayan milyonlarla insanın həyat ritmini dəyişdirən təhlükəli hədd hesab olunur.

Belə temperatur altında işləmək demək olar ki, mümkünsüz olduğundan şəhərdə həyat səhər tezdən başlayır. Tərəvəz satıcıları, yükdaşıyanlar və gündəlik fiziki əməklə məşğul olan insanlar işə artıq saat 04:00-da çıxırlar. Həmin vaxt havanın temperaturu təxminən 30 dərəcə olur ki, bu da günün sonrakı saatları ilə müqayisədə daha dözümlü hesab edilir. Onlar ağır işlərini günorta başlamazdan əvvəl başa çatdırmağa çalışırlar, çünki günəş yüksəldikcə açıq havada qalmaq sağlamlıq üçün ciddi risk yaradır.

Vəziyyəti daha da çətinləşdirən amillərdən biri elektrik enerjisinin tez-tez kəsilməsidir. Elektrik olmadıqda ventilyatorlar, kondisionerlər və digər soyutma vasitələri işləmir. Nəticədə evlər qızmış beton konstruksiyalar səbəbindən sobanı xatırladır. İnsanlar sərinləmək üçün su ilə islanır, kölgə axtarır və günün ən isti saatlarında mümkün qədər hərəkətsiz qalmağa üstünlük verirlər.

Ekstremal istilər yalnız insanlara deyil, heyvanlara da ağır təsir göstərir. Yerli quşları qoruyan könüllülər şəhərin müxtəlif nöqtələrində 15 mindən artıq yemlik və su qabı yerləşdiriblər. Onların sözlərinə görə, əvvəlki isti dalğaları zamanı susuzluq və yüksək temperatur səbəbindən quşların uçarkən taqətdən düşərək yerə yıxıldığı hallar dəfələrlə müşahidə olunub.

Səhiyyə sistemi də hər yay artan yük altında fəaliyyət göstərir. Xəstəxanalarda günvurma, susuzlaşma və həzm sistemi pozuntuları ilə müraciət edənlərin sayı sürətlə artır. Həkimlər xüsusilə yaşlılar, uşaqlar və xroniki xəstəlikləri olan şəxslərin daha böyük risk altında olduğunu bildirirlər.
İstinin təsiri gün batdıqdan sonra da azalmır. Gün ərzində qızan binalar saatlarla istilik yaymağa davam etdiyi üçün bir çox sakin gecəni küçələrdə, park ərazilərində və ya dəmiryolu vağzallarının açıq platformalarında keçirməyə məcbur qalır. Açıq havadakı zəif külək belə insanlar üçün otaqdakı havasızlıqdan daha dözümlü görünür.

Yerli hakimiyyət vəziyyəti yüngülləşdirmək üçün sərinləmə məntəqələri yaradır, əhaliyə içməli su və maye bərpası vasitələri paylayır, eyni zamanda xəstəxanaların hazırlıq səviyyəsini artırır. Lakin mütəxəssislər hesab edirlər ki, bunlar problemin yalnız nəticələrini yumşaldır. Əsas səbəb isə qlobal iqlim dəyişikliyidir.
Hindistanlı klimatoloq Abhiyant Tivari bildirib ki, Banda şəhərində yay fəsli həmişə isti keçsə də, indi əsas fərq istilərin daha uzun sürməsi, daha yüksək həddə çatması və risk altında olan insanların sayının əhəmiyyətli dərəcədə artmasıdır.

Alimlərin fikrincə, əgər qlobal temperaturun artım tempi davam edərsə, Hindistan kimi ölkələrdə bu cür ölümcül isti dalğaları daha tez-tez müşahidə olunacaq. Bu isə təkcə hava şəraiti ilə bağlı problem deyil, həm də səhiyyə, iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı və insanların gündəlik yaşam tərzini dəyişdirən qlobal çağırış kimi qiymətləndirilir. Banda şəhərində yaşananlar göstərir ki, iqlim dəyişikliyi artıq gələcəyin deyil, bugünün reallığıdır.

Ləman Sərraf