Paytaxt yollarında səssiz hərəkət edən yaşıl avtobuslar son vaxtlar hər kəsin diqqət mərkəzindədir. Lakin sərnişinlərin ən çox verdiyi suallardan biri belədir: “Bu qədər adam mindikdə avtobus yolda qalmaz ki?”

Patrul.az-ın texniki araşdırmasına görə, elektrikli avtobusların iş prinsipi daxili yanma mühərriklərindən tamamilə fərqlənir və bu fərqlər bəzən yanlış anlaşılmalara səbəb olur.

Bir çoxları düşünür ki, avtobus dolu olanda mühərrik “çəkmir”. Əslində isə elektrik mühərrikləri maksimum fırlanma anını (torque) yerindən tərpənən andan etibarən verir. Yəni avtobus dolu olsa belə, yerindən götürülmə sürəti dizel avtobuslarla müqayisədə daha yüksəkdir.

Problem gücdə deyil, batareyanın səviyyəsindədir. Sərnişin sayı normanı keçdikdə batareyadan çəkilən cərəyanın şiddəti artır və bu da gediş məsafəsini (range) təxminən 20-25 faiz azalda bilər.

Batareyaların ən böyük düşməni isə həddindən artıq isti və soyuq hava şəraitidir. Yayda kondisioner 16-18 dərəcədə işləyərkən və avtobus “tıx-tapa” dolu olduqda batareya blokları ciddi şəkildə qızır. Qışda isə aşağı temperatur batareyanın kimyəvi aktivliyini zəiflədir, salonun qızdırılması isə enerjinin daha sürətli sərf olunmasına səbəb olur.

Bəzi sərnişinlər “qaz verəndə partlayar” kimi narahatlıq da yaşayırlar. Lakin müasir BMS (Battery Management System) sistemi buna imkan vermir. Sistem həddindən artıq qızmanı aşkar etdikdə avtomatik olaraq mühərrikin gücünü məhdudlaşdırır və avtobusun sürəti azaldılır.

Elektrikli avtobusların ən yaxşı xüsusiyyətlərindən biri isə rekuperasiya sistemidir. Sürücü tormoza basdıqda və ya ayağını “qazdan” çəkdikdə mühərrik generator rejiminə keçir. Bu zaman təkərlərin fırlanma enerjisi yenidən elektrik enerjisinə çevrilərək batareyaya ötürülür. Xüsusilə enişli yollarda və tıxaclarda bu sistem batareyanın istifadə müddətini 10-15 % artırır.

Patrul.az-ın gəldiyi nəticəyə görə, elektrikli avtobuslar texniki baxımdan kifayət qədər güclüdür. Sərnişin sayının həddindən artıq olması avtobusun yolda sönməsinə deyil, əsasən gediş məsafəsinin qısalmasına səbəb olur. Dispetçer planlaması düzgün qurulduqda və avtobuslar vaxtında şarj edildikdə isə yolda qalma riski demək olar ki, sıfıra bərabərdir.