Xəbər lentində tez-tez rast gəldiyimiz mövsümi yorğunluq xəbərləri bu dəfə fərqli bir tibbi reallığa diqqət çəkir. Yay aylarında isti hava, yuxusuzluq və iş gərginliyi səbəbindən diqqəti cəmləməkdə çətinlik çəkənlərin sayı artır. Tibb elmində “beyin dumanı” (brain fog) adlandırılan bu vəziyyət əksər hallarda müvəqqəti olsa da, bəzi hallarda orqanizmdə mövcud olan sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər.

Patrul.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı tibbi araşdırmalar göstərir ki, beyin dumanı müstəqil xəstəlik deyil. Bu vəziyyət diqqətin zəifləməsi, düşüncələrin toparlanmaması, unutqanlıq və zehni fəaliyyətin ləngiməsi ilə xarakterizə olunur.

Beyin dumanına hansı amillər səbəb ola bilər?

Mütəxəssislərin fikrincə, uzun müddət davam edən zehni yorğunluq və diqqət pozğunluğu aşağıdakı hallarla əlaqəli ola bilər:

– Vitamin çatışmazlığı – xüsusilə B12 və D vitamini, həmçinin dəmir çatışmazlığı;

– Hormonal dəyişikliklər – qalxanabənzər vəzinin funksional pozğunluqları və menopoz dövrü;

– Autoimmun xəstəliklər – dağınıq skleroz (MS), lupus və fibromialgiya;

– Metabolik pozğunluqlar – şəkərli diabet və qan təzyiqində dəyişikliklər;

– Virus infeksiyalarından sonrakı dövr – bəzi insanlarda infeksiyadan sonra koqnitiv funksiyalarda müvəqqəti zəifləmə müşahidə oluna bilər.

Hansı hallarda həkimə müraciət edilməlidir?

Mütəxəssislər bildirirlər ki, unutqanlıq və diqqət dağınıqlığı istirahətə baxmayaraq həftələrlə davam edirsə və gündəlik həyata təsir göstərirsə, nevroloqa müraciət etmək tövsiyə olunur. Əgər bu əlamətlərlə yanaşı nitq pozğunluğu, qol və ya ayaqda qəfil zəiflik, tarazlığın pozulması və ya şüur dəyişikliyi yaranarsa, təcili tibbi yardım alınmalıdır. Bu əlamətlər insult da daxil olmaqla ciddi nevroloji vəziyyətlərin göstəricisi ola bilər.

Beyin sağlamlığını qorumaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı tövsiyələri verirlər:

1. Gündə 7-9 saat keyfiyyətli yuxu alın;

2. Xüsusilə isti havalarda kifayət qədər su qəbul edin;

3. Mütəmadi fiziki aktivliklə məşğul olun;

4. B12, D vitamini və omeqa-3 ilə zəngin qidalanın;

5. Stressi azaltmağa və zehni fəaliyyəti dəstəkləyən məşğuliyyətlərə vaxt ayırın.

Unutqanlıq və diqqət dağınıqlığı hər zaman sadəcə yorğunluğun nəticəsi olmaya bilər. Şikayətlər uzun müddət davam edərsə və ya digər nevroloji əlamətlərlə müşayiət olunarsa, səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün həkim müayinəsi və zəruri laborator analizlərdən keçmək vacibdir.