Səhər eyni saatda oyanmaq, eyni yolla işə getmək, eyni yeməkləri seçmək, axşam isə yenidən eyni rutinə qayıtmaq… Bir çox insan üçün bu, təhlükəsiz və rahat həyat tərzidir. Lakin psixoloqlar bildirirlər ki, məhz bu dəyişməz rutin zaman keçdikcə sevinc hissinin azalmasına, həyatın monoton görünməsinə və motivasiyanın zəifləməsinə səbəb ola bilər. Maraqlıdır ki, bunun səbəbi hər zaman yorğunluq və ya psixoloji problem deyil. Bəzən insanın özünü əvvəlki qədər xoşbəxt hiss etməməsinin əsas səbəbi gündəlik həyatında yeniliklərin kifayət qədər olmamasıdır.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, psixoloqlar insan beyninin təbii olaraq tanış davranışlara üstünlük verdiyini bildirirlər. Vaşinqton Universitetinin (Sent-Luis) psixologiya və neyroelmlər üzrə müəllimi Tim Bononun sözlərinə görə, insanlar əksər hallarda eyni marşrutla hərəkət edir, eyni qidaları seçir və gündəlik vərdişlərini dəyişmirlər. Bunun əsas səbəbi beynin enerjiyə qənaət etmək istəyidir. Tanış davranışlar daha az zehni səy tələb etdiyindən beyin onları avtomatik şəkildə seçməyə meyilli olur.
Ancaq bu rahatlığın görünməyən bir tərəfi də var. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, insan beyni zaman keçdikcə ən gözəl hadisələrə belə alışır. Psixologiyada bu proses “hedonik adaptasiya” adlanır. Bu anlayış insanların həm müsbət, həm də mənfi dəyişikliklərə müəyyən müddətdən sonra uyğunlaşmasını ifadə edir. Yeni iş, yeni avtomobil, yeni ev və ya çox arzulanan bir uğur ilk vaxtlar böyük sevinc yaratsa da, zaman keçdikcə adi həyatın bir hissəsinə çevrilir və əvvəlki emosional təsiri azalır.

Tim Bono bildirir ki, bu adaptasiya prosesini pozmağın ən təsirli yollarından biri həyata kiçik də olsa yeniliklər daxil etməkdir. Yeni təcrübələr beynin diqqətini fərqli hadisələrə yönəldir, maraq hissini artırır və emosional canlanma yaradır. Onun fikrincə, insan öz gündəlik həyatına yenilik qatdıqda sevinc hissi də təbii şəkildə güclənə bilər.
Lisenziyalı psixoterapevt Reyçel Vulf da eyni mövqeni bölüşür. O qeyd edir ki, həddindən artıq proqnozlaşdırılan həyat tərzi yaşanan hadisələrin emosional dəyərini azaldır. İnsan hər gün eyni hadisələrlə qarşılaşdıqda beyin onları artıq xüsusi bir təcrübə kimi qəbul etmir. Yeni təcrübələr isə insanı rutinin içindən çıxarır, diqqətini aktivləşdirir və həyatın daha maraqlı hiss olunmasına kömək edir.

Psixoloqlar vurğulayırlar ki, yenilik yaratmaq üçün mütləq bahalı səyahətlərə çıxmaq və ya ekstremal fəaliyyətlərlə məşğul olmaq lazım deyil. Ən kiçik dəyişikliklər belə beynin fəaliyyətinə müsbət təsir göstərə bilər. Məsələn, işə fərqli küçələrlə getmək, əvvəllər sınanmamış yemək hazırlamaq, yeni kitab janrı oxumaq, yeni hobbi seçmək, dostlarla masa oyunları oynamaq və ya həftəsonunu fərqli məkanda keçirmək gündəlik həyata rəng qata bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, yeni təcrübələr yalnız əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırmır, eyni zamanda öyrənmə prosesini də stimullaşdırır. Beyin yeni situasiyalarla qarşılaşdıqda daha aktiv işləyir, yeni sinir əlaqələri formalaşdırır və bu da idrak funksiyalarının qorunmasına müsbət təsir göstərə bilər.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, xoşbəxtlik təkcə böyük uğurlardan və həyatdakı ciddi dəyişikliklərdən asılı deyil. Bəzən hər gün edilən kiçik yeniliklər, fərqli seçimlər və yeni təcrübələr insanın həyatını daha mənalı, daha maraqlı və emosional baxımdan daha zəngin edə bilir. Buna görə də bəzən eyni gündən çıxmaq üçün böyük addımlar atmağa ehtiyac yoxdur. Kiçik dəyişikliklər belə beynin monotonluqdan uzaqlaşmasına, həyatın isə yenidən maraqlı görünməsinə kömək edə bilər.

Ləman Sərraf