İnsan orqanizmi kainatın ən mürəkkəb və hələ də tam kəşf olunmamış mexanizmidir. Gündəlik həyatımızda heç hiss etməsək də, beynimiz hər saniyə minlərlə impuls istehsal edən nəhəng bir elektrik şəbəkəsi kimi işləyir. Eyni zamanda, bu “stansiyanın” həddindən artıq qızmaması və sıradan çıxmaması üçün təbiət bizə ən vacib bərpa mexanizmini – yuxunu bəxş edib. Bəs biz bu enerjidən necə istifadə edirik və niyə ömrümüzün onilliklərini yuxuya fəda edirik?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, beyin sağlamlığını qorumaq üçün həm intellektual fəaliyyət, həm də düzgün yuxu rejimi ayrılmaz bir bütündür.

Beynimizin enerji potensialı: Bir lampanı yandırmaq mümkündürmü?

İnsan beyni milyardlarla neyrondan (sinir hüceyrələrindən) ibarətdir. Bu neyronlar bir-biri ilə əlaqə qurarkən kiçik elektrik siqnalları göndərirlər.

Araşdırmalar göstərir ki, oyaq olan insan beyni orta hesabla 12-25 vat arasında elektrik enerjisi istehsal edir. Bu enerji miqdarı aşağı güclü bir LED lampanı və ya kiçik bir stolüstü lampanı işıqlandırmaq üçün tamamilə kifayətdir.

Maraqlı fakt budur ki, beynimiz bədən çəkimizin cəmi 2%-ni təşkil etsə də, bədəndəki ümumi enerjinin 20%-ni təkbaşına istehlak edir. Yəni, siz kitab oxuyanda və ya mürəkkəb bir məsələni həll edəndə beyniniz tam gücü ilə işləyən bir cihaz kimidir.

Yuxu: Ömrün 30 illik fasiləsi

Əgər bir insan orta hesabla 75-80 il yaşayırsa, bunun təxminən 25-30 ilini yuxuda keçirir. İlk baxışda bu, itirilmiş zaman kimi görünə bilər, lakin elm bunun əksini sübut edir. Yuxu zamanı beyin özünü təmizləmə rejiminə keçir. Beynimizdəki glimfatik sistem gün boyu yığılan zərərli toksinləri və zülal artıqlarını yuyub aparır. Ömrümüzün bu 30 ili ərzində beynimiz məlumatları arxivləşdirir. Gün ərzində öyrəndiklərimiz qısa müddətli yaddaşdan uzun müddətli yaddaşa məhz yuxuda ötürülür.

Bədənimiz öz hüceyrələrini yeniləyir, böyümə hormonları ifraz olunur və immunitet sistemi güclənir. Yəni, o 30 il olmasa, geri qalan 50 ili sağlam yaşamaq qeyri-mümkündür.

Gördüyümüz kimi, insan beyni həm bir enerji mənbəyi, həm də mükəmməl bir arxivdir. Biz yatarkən belə, beynimiz sönmür, sadəcə növbəti gün üçün öz “batareyalarını” doldurur. Ömrümüzün 30 ilini yataraq keçirməyimiz əslində geri qalan ömrümüzün keyfiyyətini təmin edən ən böyük sərmayədir.

Cəmilə Cəfərzadə