Sosial şəbəkələrdə hər gün yeni trend və çağırışlar meydana çıxır. Onların bir qismi əyləncə xarakteri daşısa da, bəziləri insanların sağlamlığına və hətta həyatına ciddi təhlükə yaradır. Buna baxmayaraq, xüsusilə yeniyetmələr və gənclər arasında bu cür riskli hərəkətləri təkrarlayanların sayı az deyil. Bəs insanlar təhlükəni bildikləri halda niyə belə trend və çağırışlara qoşulurlar?

Patrul.az-ın araşdırmalarına görə, sosial şəbəkə platformalarında paylaşılan videoların alqoritmlər vasitəsilə sürətlə yayılması təhlükəli məzmunun qısa müddətdə milyonlarla istifadəçiyə çatmasına səbəb olur. Bir video çox izlənmə və bəyənmə topladıqca platforma onu daha geniş auditoriyaya göstərir və nəticədə həmin trend qısa müddətdə kütləvi xarakter alır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanların bu cür çağırışlara qoşulmasının əsas səbəblərindən biri sosial təsdiq ehtiyacıdır. Xüsusilə yeniyetmələr həmyaşıdları tərəfindən qəbul edilmək, populyarlıq qazanmaq və daha çox izləyici toplamaq üçün riskli davranışlara meyl göstərə bilirlər. Bəyənmə və şərhlər beyində mükafat hissi yaratdığı üçün bu davranış təkrar oluna bilir.

Araşdırmalar göstərir ki, təhlükəli trendə qoşulanların əhəmiyyətli hissəsi onun doğura biləcəyi nəticələri tam dərk etmir. “Mənə heç nə olmaz” düşüncəsi, maraq hissi və macəra axtarışı risk hissini kölgədə qoyur. Bundan əlavə, sosial şəbəkələrdə videoların uğurlu tərəfləri nümayiş etdirilir, uğursuz və ağır nəticələrlə bağlı görüntülər isə ya paylaşılmır, ya da geniş yayılmır. Bu da istifadəçilərdə təhlükənin olduğundan daha az olduğu təəssüratı yaradır.

Bəzi hallarda insanlar trendin təhlükəli olduğunu bilsələr də, kənarda qalmamaq və dostlarından geri qalmamaq üçün onu təkrarlayırlar. Psixologiyada bu davranış “qrup təsiri” və “qaçırmaq qorxusu” (FOMO) kimi izah olunur. İnsan özünü sosial mühitdən təcrid olunmuş hiss etməmək üçün riskə getməyə razı olur.

Son illər müxtəlif ölkələrdə təhlükəli sosial şəbəkə çağırışları nəticəsində xəsarət alan, zəhərlənən, hətta həyatını itirən şəxslərlə bağlı hadisələr də qeydə alınıb. Buna görə bir sıra platformalar təhlükəli trend və çağırışları silmək, axtarış nəticələrini məhdudlaşdırmaq və istifadəçiləri xəbərdar etmək istiqamətində tədbirlər görür.

Nəticə olaraq,sosial şəbəkədə populyarlıq qazanmaq istəyi heç vaxt insan sağlamlığı və həyatı bahasına başa gəlməməlidir. İstənilən trendə qoşulmazdan əvvəl onun mümkün nəticələrini qiymətləndirmək, xüsusilə uşaq və yeniyetmələrin rəqəmsal davranışlarına valideyn nəzarətini gücləndirmək və bu mövzuda maarifləndirməni artırmaq vacibdir.

Cəmilə Cəfərzadə