Müasir həyat tərzi insanları günün böyük hissəsini oturaq vəziyyətdə keçirməyə məcbur edir. Saatlarla kompüter arxasında işləmək, avtomobildə vaxt keçirmək və ya günün sonunda uzun müddət televizor qarşısında əyləşmək artıq bir çoxları üçün adi vərdişə çevrilib. Halbuki son elmi araşdırmalar göstərir ki, uzunmüddətli hərəkətsizlik təkcə artıq çəki və ürək-damar xəstəlikləri ilə deyil, bəzi xərçəng növlərinin inkişaf riski ilə də əlaqəli ola bilər.

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, alimlər müəyyən ediblər ki, gün ərzində fasiləsiz hər əlavə hərəkətsizlik saatı xərçəng riskinin təxminən 10 faiz artması ilə əlaqələndirilir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, məsələ təkcə idman etməməkdə deyil, uzun müddət fasiləsiz oturmaq və ya uzanmaqda da gizlənir. Orqanizm saatlarla hərəkətsiz qaldıqda maddələr mübadiləsi zəifləyir, qan dövranı ləngiyir və bu da sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər.

Araşdırmanın diqqətçəkən nəticələrindən biri odur ki, riski azaltmaq üçün ağır idmanla məşğul olmaq mütləq deyil. Hətta uzunmüddətli oturaq vaxtı yüngül fiziki fəaliyyətlə əvəz etmək belə fayda verir. Məsələn, gündə bir saat hərəkətsizliyi qab yumaq, paltar ütüləmək və ya evdə yüngül gəzinti ilə əvəz etmək xərçəng riskinin təxminən 12 faiz azalması ilə əlaqələndirilib.

Tədqiqat göstərib ki, orta intensivlikli fiziki fəaliyyət də mühüm rol oynayır. Gündə cəmi 30 dəqiqə oturaq vaxtın orta templə yerimə kimi fəaliyyətlə əvəz olunması riskin təxminən 8 faiz azalması ilə əlaqələndirilir. Bu isə göstərir ki, sağlamlıq üçün hər gün saatlarla idman zalında vaxt keçirməkdən daha çox, gün ərzində müntəzəm hərəkət etmək vacibdir.

Ən böyük müsbət təsir isə intensiv fiziki aktivlik zamanı müşahidə olunub. Alimlərin məlumatına görə, hər gün cəmi beş dəqiqə hərəkətsizliyi beş dəqiqə intensiv məşqlə əvəz etmək xərçəng riskinin təxminən 22 faiz azalması ilə əlaqələndirilir. Bu nəticə qısa müddətli, lakin aktiv hərəkətin belə sağlamlıq üçün əhəmiyyətini göstərir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu araşdırma oturaq həyat tərzinin sağlamlığa təsirini daha dərindən anlamağa kömək etsə də, səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmir. Bununla belə, uzun müddət hərəkətsiz qalmağın ürək-damar xəstəlikləri, piylənmə və bəzi xərçəng növləri ilə əlaqəsi artıq əvvəlki tədqiqatlarda da dəfələrlə qeyd olunub.

Araşdırmada diqqət çəkən digər məqamlardan biri isə GLP-1 qrupuna aid preparatlarla bağlıdır. Daha çox arıqlama məqsədilə tanınan və əvvəlcə 2-ci tip şəkərli diabetin müalicəsi üçün hazırlanan bu dərmanların piylənmə ilə əlaqəli bəzi xərçəng növlərinin inkişafını ləngidə biləcəyi ehtimal edilir. Bununla belə, alimlər bu istiqamətdə daha geniş tədqiqatlara ehtiyac olduğunu bildirirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam həyat tərzinin əsas qaydalarından biri gün ərzində mümkün qədər tez-tez hərəkət etməkdir. İş zamanı hər saatdan bir qısa fasilə vermək, pilləkənlərdən istifadə etmək, qısa məsafələri piyada qət etmək və gündəlik fiziki aktivliyi artırmaq uzunmüddətli perspektivdə sağlamlığın qorunmasına mühüm töhfə verə bilər. Bəzən cəmi bir neçə dəqiqəlik hərəkət belə orqanizm üçün düşündüyümüzdən daha böyük fayda təmin edir.

Ləman Sərraf