“Bir dili öyrənmək çətindir” deyənlərlə, bir neçə dili eyni anda mənimsəyən insanlar arasında fərq təkcə qabiliyyət məsələsi deyil. Burada düşüncə tərzi, yanaşma və öyrənməyə baxış bucağı həlledici rol oynayır. Poliqlot, yəni bir neçə dili yüksək səviyyədə bilən insan sadəcə daha çox söz əzbərləyən biri deyil. O, dili fərqli şəkildə görür, fərqli şəkildə “hiss edir”.

Müasir dünyada bir neçə dil bilmək artıq seçim yox, getdikcə zərurətə çevrilir. Amma maraqlı olan odur ki, eyni resurslara çıxışı olan insanlar arasında nəticələr kəskin fərqlənir. Bəziləri illərlə bir dili “öyrənir”, amma danışa bilmir. Digərləri isə qısa müddətdə yeni bir dilə uyğunlaşır, səhv etməkdən çəkinmir və irəliləyir. Bu fərqin kökündə isə poliqlotların düşüncə tərzi dayanır.

Bəs poliqlotlar necə düşünür?

Patrul.az-ın araşdırmasına görə, poliqlotlar dili “mükəmməl öyrənməliyəm” prinsipi ilə yox, “istifadə etməliyəm” prinsipi ilə yanaşır. Onlar üçün dil kitabda qalan qaydalar toplusu deyil, canlı ünsiyyət vasitəsidir. Yəni onlar əvvəl danışmağa başlayır, sonra düzəltməyə çalışır. Ənənəvi öyrənənlərin çoxu isə əksinə edir: əvvəl hər şeyi mükəmməl bilmək istəyir, sonra danışmağa cəhd edir və çox vaxt bu mərhələyə heç çata bilmir.

Bir başqa fərq səhvlərə münasibətdədir. Poliqlot üçün səhv problem deyil, prosesin bir hissəsidir. O bilir ki, səhv etmədən axıcılıq mümkün deyil. Amma bir çox insan səhv etməkdən o qədər çəkinir ki, ümumiyyətlə danışmamağı seçir. Nəticədə dil passiv bilik kimi qalır, aktiv bacarıqa çevrilmir.

Poliqlotlar dili ayrıca “fənn” kimi yox, həyatın içində öyrənir. Onlar film izləyir, musiqi dinləyir, gündəlik ifadələri tutur, real kontekstdə sözləri yadda saxlayır. Bu yanaşma dili süni şəkildə yox, təbii mühitdə mənimsəməyə kömək edir. Əslində uşaq necə ana dilini öyrənirsə, poliqlot da xarici dili bir qədər o prinsiplə öyrənir.

Onların bir digər xüsusiyyəti isə səbir və davamlılıqdır. Poliqlotlar “tez nəticə” illüziyası ilə yaşamır. Onlar bilir ki, dil öyrənmək marafondur, sprint yox. Amma paradoks burasındadır ki, məhz bu yanaşma onları daha sürətli irəli aparır. Çünki onlar prosesdən qaçmır, onu qəbul edir.

Bəlkə də ən vacib məqam budur: poliqlotlar dili ayrıca bir “çətin və ağır iş” kimi görmür. Onlar üçün bu, maraqlı bir kəşf prosesidir. Yeni dil, yeni düşüncə tərzi, yeni mədəniyyət, yeni baxış bucağı deməkdir. Bu maraq isə onları davamlı saxlayır.

Sonda məsələ istedadda yox, yanaşmadadır. Eyni insan, eyni beyin, eyni imkanlar – fərq sadəcə düşüncə tərzindədir. Poliqlotlar dili öyrənmir, onu yaşayır. Elə buna görə də başqalarının illərlə edə bilmədiyini onlar daha qısa müddətdə bacarır.

Ləman Sərraf