Gündəlik həyatımızda ünsiyyət qurarkən öz səsimizi hər an eşidirik, lakin onu bir səs yazısında və ya videoda dinlədikdə sanki tamamilə yad bir insanı eşidirmiş kimi hiss edirik. Çox vaxt bu səs bizə daha “incə”, “yad” və ya “xoşagəlməz” gəlir. Bəs niyə beynimiz bizə bu cür oyun oynayır?

Patrul.az-ın apardığı araşdırmalar göstərir ki, bu vəziyyət sadəcə psixoloji bir narahatlıq deyil, birbaşa insan anatomiyası və fizika qanunları ilə bağlıdır.

Səs necə ötürülür?

İnsan səsi qulağa iki fərqli yolla çatır. Bu fərq bizim “daxili” və “xarici” səsimiz arasındakı uçurumu yaradır:

Hava keçiriciliyi (Xarici səs): Başqaları sizi bu yolla eşidir. Səs tellərinizdən çıxan dalğalar havada titrəyir, qarşı tərəfin qulaq pərdəsinə dəyir və beyin tərəfindən emal olunur. Səs yazısında eşitdiyiniz məhz bu səfərdir.

Sümük keçiriciliyi (Daxili səs): Biz danışarkən səs tellərinin yaratdığı vibrasiya birbaşa kəllə sümüklərimiz vasitəsilə daxili qulağa ötürülür. Sümüklər daha sıx toxuma olduğu üçün səsin alçaq tezliklərini (bas səsləri) daha yaxşı ötürür və süzgəcdən keçirir.

Niyə öz səsimizi bəyənmirik?

Danışdığımız zaman bu iki yol (hava və sümük) birləşir və biz səsimizi daha dolğun, qalın və zəngin eşidirik. Lakin səs yazısını dinlədiyimizdə sümük keçiriciliyi aradan qalxır və biz yalnız “hava keçiriciliyi” ilə gələn, daha yüksək tezlikli və “incə” səsimizi eşidirik. Beynimiz öyrəşdiyi o dolğun səsi tapmadığı üçün bu yeni səsi “yad” və ya “yanlış” kimi qəbul edərək narahatlıq hissi (koqnitiv dissonans) yaradır.

Qısa fakt: Əslində səs yazısında eşitdiyiniz səs, ətrafınızdakı insanların sizi hər gün eşitdiyi real səsinizdir. Siz sadəcə özünüzü bir qədər “fərqli” eşitməyə proqramlaşdırılmısınız.

Araşdırmalar göstərir ki, insanlar başqalarının səs yazısını dinləyərkən heç bir narahatlıq keçirmirlər, çünki onları həmişə olduğu kimi eşidirlər. Problem yalnız “fərdi qavrayış”dadır. Müğənnilər və natiqlər öz səslərini yüzlərlə dəfə dinlədikdən sonra beyin bu “yeni” səsi doğmalaşdırır və narahatlıq yox olur.

Beləliklə, səs yazısında eşitdiyiniz o “qəribə” səs əslində sizin dünyaya təqdim etdiyiniz vizit kartınızdır. Patrul.az-ın araşdırması sübut edir ki, səsinizin fərqli gəlməsi sizin qüsurunuz deyil, sadəcə bədəninizin səsi ötürmə mexanizminin möcüzəsidir. Öz səsinizə alışmaq üçün onu daha tez-tez dinləmək kifayətdir.

Cəmilə Cəfərzadə