Sevgililər günü dünyanın bir çox ölkəsində hər il 14 fevral tarixində qeyd olunan sevgi, məhəbbət və romantikanın simvolik bayramıdır. Bu gün yalnız sevgililər üçün deyil, eyni zamanda ailə, dostlar və yaxın münasibətləri qeyd etmək üçün də bir fürsətə çevrilib. Lakin çox az adam bilir ki, Sevgililər Gününün tarixçəsi və mənşəyi səthi romantik simvolikadan daha dərin, həm mədəni, həm dini, həm də sosial qatlara malikdir.

Patrul.az mövzu ilə bağlı araşdırma hazırlayıb.

Sevgililər gününün başlanğıcı çoxları tərəfindən antik Roma festivallarına – Luperkaliya bayramına qədər izlənsə də, bu tamamilə doğrudur demək olmaz. Luperkaliya qışın sonunu və baharın gəlişini qeyd edən qədim festival idi. O, hər il 15 fevralda keçirilir, gənclər arasında oyunlar, şənliklər və yrni tanışlıqlar təşkil olunurdu. Bu mərasimlər sevgi ilə bağlı rituallarla assosiasiya olunsa da, xristian bayramı ilə birbaşa eyniləşmir.

Xristian ənənəsində isə Sevgililər günü adını bir və ya bir neçə müqəddəslərdən – Valentinlərdən alır. Tarix boyu bir neçə Valentin adlı xristian şəhid olduğu bildirilir. Onlardan ən məşhuru isə Saint Valentine (Aziz Valentin) hesab olunur. Romada həkim və kilsə üzvü olan Valentin əhalinin evliliklərini gizli şəkildə idarə etməsinin qarşısını alan imperator II Klaudius ilə münaqişəyə girərək, sevgi və nikaha hörmət edən insanların müdafiəçisi kimi qəbul edilir. Əfsanələrə görə, o, gənc cütlükləri gizlicə evləndirərmiş, bu da onu 14 fevralda edamına gətirib çıxaran əsas səbələrdən biri sayılır. Bu tarixi sevgi və özünü fəda etmə ideyası ilə yadda qaldı.

Orta əsr Avropasında, xüsusilə Fransada və İngiltərədə 14 fevralın quşların cütləşməyə başladığı gün olduğuna dair inanc yayılmışdı. Bu baxış bir çox şair və yazıçılar, xüsusilə Cefri Çoser tərəfindən sevgi bayramına çevrilən ədəbi ənənələrə təsir etdi.

XVII əsrdə Avropada Valentin kartlarının, şeir və məktubların mübadiləsi geniş yayıldı. 18–19-cu əsrlərdə Amerika və digər ölkələrdə bu ənənələr daha da möhkəmləndi və Sevgililər Günü bugünkü şəkildə formalaşdı.

Bugünkü Sevgililər günü bir çox simvollara malikdir:

Qırmızı rəng və ürək – məhəbbət və ehtirasın simvolu;

Valentin kartları və mesajları – hislərin açıq şəkildə ifadəsi;

Qızılgüllər və çiçəklər – dərin sevgi və hörmətin təzahürü;

Şirniyyatlar və hədiyyələr – bir-birinə sevgi və diqqət nümayişi.

Bu simvollar bəşəriyyət tarixində sevgi və münasibəti ifadə etməyin universal vasitələrinə çevrilib.

XX əsrdə ticarət, mədəni mübadilə və qlobal media vasitəsilə Sevgililər Günü bir çox ölkədə, eləcə də Azərbaycanda romantik münasibətlərin qeyd olunduğu gün kimi geniş yayıldı. Bu gün sevgililər, nişanlılar, ər-arvadlar, hətta dostlar və ailə üzvləri arasında da hörmət və dəyər ifadə olunan bir bayrama çevrilib.

Bu bayram təkcə ticarət məqsədilə kommersiyalaşmış hadisə kimi deyil, həm də yaxın münasibətlərin yenilənməsi, bir-birinə sevgi ifadə etmə fürsəti, duyğuların açıq şəkildə ifadəsi kimi sosial və emosional funksiyaları ilə də izah olunur.

Hər nə qədər Sevgililər Günü romantik bayram kimi qəbul olunsa da, tənqidi baxışlar da mövcuddur. Bəzi mədəniyyətlər bu tarixin qərb kommersiyasının təsiri ilə yayılması fikrini irəli sürür və bu ənənənin yerli mədəniyyətlərlə konflikt yarada biləcəyini qeyd edir. Digərləri isə Sevgililər Gününü yalnız romantik cütlüklər üçün deyil, ailə, dostluq və ümumi insan sevgisi üçün də bir fürsət kimi qəbul etməyi təklif edirlər.

Azərbaycanda “Sevgililər günü”nün özəlliyi

Azərbaycan kimi bir çox ölkədə Sevgililər Günü həm kommersiya yönümlü fəaliyyətlərlə, həm də insan hislərinə hörmətlə qarşılanır. Gənclər arasında bu tarix nümunəvi görüşlər, hədiyyələr, çiçəklər və xüsusi mesajlarla qeyd edilir. Bununla belə, insanlar bu bayrama daha fərdi mənalar da yükləyir.

Sevgililər Gününün tarixi kökləri qaranlıq və rəngarəngdir. Qədim festivallardan tutmuş xristian məhəbbət simvollarına qədər uzanır. Bugünkü şəkildə bu tarix hislərin sözə, sənətə və açıq davranışlara çevrildiyi bir mədəni mərasimdir. Ən vacibi isə budur ki, bu gün insana sevginin həm verilən, həm də qəbul edilən bir dəyər olduğunu xatırladır.

Ləman Sərraf